แอมโมเนียมเมทาวาเนเดต 99.5 เปอร์เซ็นต์ หรือ แอมโมเนียมวานาเดต (V) หรือ แอมโมเนียมโมโนวานาเดต

ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ

• ชื่อผลิตภัณฑ์: แอมโมเนียมเมทาวาเนเดต 99.5 เปอร์เซ็นต์ (Ammonium metavanadate 99.5%) หรือ แอมโมเนียมวานาเดต (V) หรือ แอมโมเนียมโมโนวานาเดต
• แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-A5097-1-0100)
• เกรด: เกรดวิเคราะห์ (AR Grade / Analytical Reagent Grade) ความบริสุทธิ์ของเนื้อสารสูงถึง 99.5 เปอร์เซ็นต์ขึ้นไป ควบคุมกระบวนการผลิตและตกผลึกบริสุทธิ์ตามมาตรฐานสากลที่เข้มงวดของ QReC มีการควบคุมปริมาณสิ่งเจือปนประเภทคลอไรด์ ซัลเฟต ฟอสเฟต สารประกอบซิลิกา สารที่ไม่ละลายในน้ำแอมโมเนีย และโลหะหนัก (เช่น เหล็ก ตะกั่ว ทองแดง อะลูมิเนียม สังกะสี) ให้อยู่ในระดับต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) ตัวผลึกแห้งสนิท สม่ำเสมอ ละลายได้สมบูรณ์ในสารละลายกรดหรือด่างเจือจางโดยไม่ทิ้งตะกอนขุ่น บรรจุในขวดแก้วสีชาหนาเพื่อความปลอดภัยสูงสุดและป้องกันแสง
• คุณลักษณะทางกายภาพ: ผลึกของแข็งหรือผงผลึกละเอียดสีขาว สีขาวอมเหลืองอ่อน ไปจนถึงสีเหลืองนวล ไม่มีกลิ่น เสถียรในสภาวะบรรยากาศปกติ ไม่ติดไฟด้วยตัวเอง แต่จะสลายตัวให้ไอระเหยของแอมโมเนียและฝุ่นพิษของวานาเดียมเพนทอกไซด์เมื่อได้รับความร้อนสูงจัด
• การละลาย: ละลายในน้ำเย็นได้น้อย (ประมาณ 0.5 กรัม ต่อน้ำ 100 มิลลิลิตร ที่อุณหภูมิห้อง และละลายได้เพิ่มขึ้นในน้ำร้อน) แต่สามารถละลายได้ดีมากในสารละลายแอมโมเนียเจือจาง สารละลายโซเดียมไฮดรอกไซด์ และสารละลายกรดแร่เจือจาง แทบไม่ละลายในแอลกอฮอล์และอีเทอร์
• การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นรีเอเจนต์หลักในการเตรียมแมนเดลินรีเอเจนต์ (Mandelin reagent) ร่วมกับกรดซัลฟิวริกเข้มข้น สำหรับการทดสอบสีเชิงคุณภาพ (Colorimetric spot test) เพื่อตรวจจับและพิสูจน์เอกลักษณ์ของสารกลุ่มอัลคาลอยด์ สารเสพติด และเภสัชภัณฑ์
  • ใช้ในการวิเคราะห์หาปริมาณฟอสเฟต (Phosphate determination) ในตัวอย่างน้ำ ปุ๋ย และดิน ด้วยวิธีสเปกโทรโฟโตเมตรี โดยทำปฏิกิริยาร่วมกับแอมโมเนียมโมลิบเดต เกิดเป็นสารเชิงซ้อนสีเหลืองของวานาโดโมลิบโดฟอสเฟต (Vanadomolybdophosphate method)
  • ใช้เป็นสารตั้งต้นหลักในการเตรียมตัวเร่งปฏิกิริยาวานาเดียมออกไซด์ (Vanadium catalyst) ในงานวิจัยเคมีสังเคราะห์และอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
  • ใช้เป็นสารมาตรฐานและตัวออกซิไดซ์ในการวิเคราะห์ทางเคมีไฟฟ้าและเคมีวิเคราะห์สารประกอบเชิงซ้อน
  • ใช้ในการเตรียมสารละลายสำหรับย้อมสีผิวโลหะ การปรับสภาพผิวเซรามิก และการผลิตหมึกพิมพ์เฉพาะทาง

ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตและมีพิษร้ายแรง)

• ระดับอันตราย: เป็นสารพิษร้ายแรงถึงชีวิตหากสูดดม (Fatal if inhaled) และ เป็นพิษหากกลืนกิน (Toxic if swallowed) ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนัง ดวงตา และระบบทางเดินหายใจอย่างรุนแรง สงสัยว่าอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อพันธุกรรม (Suspected of causing genetic defects) และ สงสัยว่าอาจทำลายความสามารถในการเจริญพันธุ์หรือเป็นอันตรายต่อทารกในครรภ์ (Suspected of damaging fertility or the unborn child)
• ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากฝุ่นสารเข้าตาจะทำให้แสบร้อน ระคายเคืองอย่างรุนแรง ตาแดง เยื่อบุตาอักเสบ และน้ำตาไหล การสัมผัสผิวหนังโดยตรงอาจก่อให้เกิดอาการแพ้ ผื่นคัน และผิวหนังอักเสบ การสูดดมฝุ่นละอองสารเพียงเล็กน้อยมีพิษร้ายแรงยิ่งยวด ทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจระคายเคืองอย่างหนัก แสบจมูก แน่นหน้าอก หายใจลำบาก ไอแห้ง หลอดลมอักเสบ ปอดบวมน้ำ และอาจเกิดลักษณะลิ้นเปลี่ยนเป็นสีเขียวอมดำ (Green tongue) จากการสะสมของอนุภาคสารประกอบวานาเดียม หากกลืนกินสารจะทำให้เกิดพิษเฉียบพลัน ปวดท้องรุนแรง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องร่วง ความดันโลหิตตก ชัก และไตวาย
• การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาหรือสัมผัสผิวหนัง ให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 ถึง 20 นาที พร้อมถอดเสื้อผ้าที่เปื้อนสารออกทันที หากสูดดมฝุ่นสารให้รีบย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันที หากหยุดหายใจให้ผายปอด หากกลืนกินเข้าไป ห้ามทำให้อาเจียนเด็ดขาด ให้บ้วนปากด้วยน้ำ ดื่มน้ำสะอาดตาม และรีบนำส่งแพทย์ฉุกเฉินโดยด่วนที่สุดพร้อมแจ้งแพทย์ว่าเป็นพิษจากสารประกอบวานาเดียม

การเก็บรักษาและข้อควรระวัง

• การเก็บรักษา: เป็นสารพิษร้ายแรงและสารเคมีควบคุม (Toxic Chemical & Health Hazard) ต้องเก็บในภาชนะบรรจุขวดแก้วสีชาเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในตู้เก็บสารพิษอันตราย (Toxic cabinet) ที่มีกุญแจล็อกอย่างแน่นหนา ในห้องที่แห้ง เย็น จัดตั้งในที่มืด และมีการระบายอากาศที่ดี (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 25 ถึง 30 องศาเซลเซียส) อยู่ห่างจากแสงแดดจัด ความร้อน สารออกซิไดซ์รุนแรง กรดแก่ สารรีดิวซ์ และโลหะเด็ดขาด
• ข้อควรปฏิบัติ: ต้องสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบชุดอย่างเข้มงวด ได้แก่ ถุงมือยางไนทริล แว่นตานิรภัยแบบครอบมิด หน้ากากป้องกันฝุ่นละอองสารพิษระดับสูง (เช่น หน้ากากมาตรฐาน N95 ขึ้นไป) และเสื้อกาวน์ ต้องตัก ชั่งสาร และเตรียมสารละลายภายในตู้ดูดควัน (Fume hood) ตลอดเวลา เพื่อป้องกันการฟุ้งกระจายและการสูดดมฝุ่นละอองสารพิษ ห้ามทิ้งสารละลายหรือกากของเสียลงท่อระบายน้ำทิ้งเด็ดขาด ต้องรวบรวมเพื่อส่งกำจัดตามระเบียบขยะเคมีอันตราย