กรดไฮโดรคลอริก 37 เปอร์เซ็นต์ เกรดวิเคราะห์ หรือ กรดเกลือเข้มข้น หรือ ไฮโดรเจนคลอไรด์ในสารละลายน้ำ
ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ
- ชื่อผลิตภัณฑ์: กรดไฮโดรคลอริก 37 เปอร์เซ็นต์ เกรดวิเคราะห์ (Hydrochloric acid 37% AR.grade) หรือ กรดเกลือเข้มข้น หรือ ไฮโดรเจนคลอไรด์ในสารละลายน้ำ (Aqueous hydrogen chloride)
- แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-H8040-1-2501)
- เกรด: เกรดวิเคราะห์ (AR Grade / Analytical Reagent Grade) ความเข้มข้นของเนื้อสารไฮโดรเจนคลอไรด์อยู่ในช่วง 36.5 ถึง 38.0 เปอร์เซ็นต์ (มาตรฐาน 37 เปอร์เซ็นต์) ผลิตและควบคุมกระบวนการทำให้บริสุทธิ์อย่างเข้มงวดภายใต้ข้อกำหนดสากลของ QReC มีการควบคุมปริมาณคลอรีนอิสระ สารตกค้างหลังการระเหย ซัลเฟต ซัลไฟต์ โบรไมด์ และฟอสเฟต ให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมาก ควบคุมโลหะหนัก (เช่น เหล็ก ตะกั่ว ทองแดง สารหนู สังกะสี นิกเกิล ปรอท) ให้อยู่ในระดับต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) โดยเฉพาะปริมาณไอออนของเหล็กที่ถูกควบคุมอย่างเข้มงวดเป็นพิเศษเพื่อป้องกันการเกิดสีเหลือง ทำให้ได้กรดที่ใสบริสุทธิ์ ไร้สี เหมาะสำหรับงานวิเคราะห์ธาตุปริมาณน้อย บรรจุในขวดแก้วสีชาหนาเพื่อความปลอดภัยสูงสุดและป้องกันแสง
- คุณลักษณะทางกายภาพ: ของเหลวใสไม่มีสี ไม่มีความหนืด มีกลิ่นฉุนเปรี้ยวแสบจมูกอย่างรุนแรงเฉพาะตัวของกรดเกลือเข้มข้น ปล่อยควันไอระเหยกรดสีขาวพวยพุ่งในอากาศทันทีเมื่อสัมผัสกับความชื้นในบรรยากาศ (Fuming liquid) ไม่ติดไฟด้วยตัวเอง แต่กัดกร่อนเนื้อเยื่อ ผิวหนัง ดวงตา และโลหะอย่างรุนแรงยิ่งยวด
- การละลาย: สามารถละลายและผสมเข้าเป็นเนื้อเดียวกับน้ำ และแอลกอฮอล์ ได้ดีเยี่ยมในทุกสัดส่วน (การเจือจางด้วยน้ำจะคายความร้อนออกมา)
- การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นสารตั้งต้นหลักในการเตรียมสารละลายกรดมาตรฐานความเข้มข้นต่างๆ (เช่น 1 นอร์มัล, 0.5 นอร์มัล, 0.1 นอร์มัล) สำหรับงานไทเทรตวัดปริมาณกรด-ด่าง (Acid-base volumetric titration) ในห้องปฏิบัติการควบคุมคุณภาพ (QC)
- ใช้ในการย่อยสลายตัวอย่าง (Acid digestion) ของสารอินทรีย์ ดิน แร่ธาตุ โลหะ และอาหาร เพื่อเตรียมตัวอย่างสำหรับวิเคราะห์หาปริมาณธาตุและโลหะหนักด้วยเทคนิคอะตอมมิกแอบซอร์ปชันสเปกโทรโฟโตเมตรี (AAS) และไอซีพี (ICP-OES / ICP-MS)
- ใช้ในการเตรียมสารละลายกรดผสมกัดกร่อนสูง เช่น น้ำประสานทองหรืออควารีเจีย (Aqua regia: กรดไฮโดรคลอริก 3 ส่วน ผสมกับ กรดไนตริก 1 ส่วน) สำหรับการละลายโลหะมีค่า เช่น ทองคำและแพลทินัม
- ใช้เป็นสารปรับลดค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH adjustment) ในการสังเคราะห์สารเคมี การเตรียมระบบบัฟเฟอร์ และงานชีวเคมี
- ใช้ในการทำความสะอาดเครื่องแก้ววิทยาศาสตร์ ล้างคราบเกลือ คราบสนิม และสารประกอบอนินทรีย์ที่ไม่ละลายน้ำ
- ใช้ในปฏิกิริยาการเติมไฮโดรคลอริเนชัน (Hydrochlorination) และการสังเคราะห์เกลือคลอไรด์ในงานเคมีอินทรีย์และอนินทรีย์
ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตสูงสุดและข้อควรระวังสำคัญ)
- ระดับอันตราย: กัดกร่อนผิวหนังและดวงตาอย่างรุนแรงยิ่งยวด (Causes severe skin burns and eye damage) ก่อให้เกิดการทำลายดวงตาอย่างถาวร กัดกร่อนโลหะอย่างรุนแรง (May be corrosive to metals) ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจอย่างรุนแรง (May cause respiratory irritation) และเป็นพิษหากสูดดมหรือกลืนกิน
- ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากของเหลวกระเด็นเข้าตาจะกัดทำลายเนื้อเยื่อกระจกตาอย่างรวดเร็ว เกิดแผลไหม้รุนแรง ตาบวมแดง เยื่อบุตาอักเสบ ปวดแสบสาหัส กระจกตาขุ่นขาว และทำให้ตาบอดถาวร การสัมผัสผิวหนังโดยตรงจะทำให้เกิดแผลไหม้จากสารเคมีระดับลึก ผิวหนังพุพอง เนื้อเยื่อเปื่อยยุ่ยและตาย การสูดดมควันไอระเหยกรดจะกัดทำลายระบบทางเดินหายใจอย่างรุนแรง ทำให้แสบจมูก แสบคอ สำลัก ไอแห้ง แน่นหน้าอก หายใจลำบาก หลอดลมหดเกร็ง และอาจเกิดภาวะปอดบวมน้ำที่เป็นอันตรายถึงชีวิต การได้รับไอระเหยต่อเนื่องในระยะยาวจะกัดกร่อนทำลายผิวเคลือบฟัน (Tooth erosion) และทำให้ทางเดินหายใจอักเสบเรื้อรัง หากกลืนกินจะกัดทำลายริมฝีปาก ช่องปาก ลำคอ หลอดอาหาร และกระเพาะอาหารอย่างรุนแรง ทำให้ปวดท้องเฉียบพลัน เลือดออกภายใน ทางเดินอาหารทะลุ และเกิดภาวะช็อก
- การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาหรือสัมผัสผิวหนัง ให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 ถึง 20 นาที พร้อมถอดเสื้อผ้าที่เปื้อนสารออกทันที หากสูดดมควันกรดให้รีบย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันที หากกลืนกินเข้าไป ห้ามทำให้อาเจียนเด็ดขาด และห้ามดื่มสารละลายด่างเพื่อสะเทิน ให้บ้วนปากด้วยน้ำสะอาด ดื่มน้ำสะอาดตามปริมาณพอสมควร และรีบนำส่งแพทย์ฉุกเฉินโดยด่วนที่สุด
การเก็บรักษาและข้อควรระวัง
- การเก็บรักษา: เป็นกรดควันและสารกัดกร่อนรุนแรง (Strong Fuming Acid & Corrosive Hazard) ไอระเหยของกรดสามารถกัดกร่อนโลหะและชั้นวางที่เป็นเหล็กได้อย่างรวดเร็วมาก ต้องเก็บในภาชนะบรรจุขวดแก้วสีชาเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในตู้เก็บสารเคมีทนกรดกัดกร่อนโดยเฉพาะ (Corrosive / Acid cabinet) ในห้องที่แห้ง เย็น และมีการระบายอากาศที่ดีเยี่ยม (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 25 ถึง 30 องศาเซลเซียส) อยู่ห่างจากด่างแก่ สารออกซิไดซ์รุนแรง (เช่น ด่างทับทิม คลอเรต ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์) กรดไนตริก กรดซัลฟิวริกเข้มข้น สารประกอบไซยาไนด์ สารประกอบซัลไฟด์ และโลหะที่ว่องไวเด็ดขาด (การทำปฏิกิริยากับโลหะจะปลดปล่อยก๊าซไฮโดรเจนที่ไวไฟสูงมากออกมา)
- ข้อควรปฏิบัติ: สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบชุด ได้แก่ ถุงมือยางหนาทนกรด (ถุงมือยางนีโอพรีน บิวทิล หรือไนทริลชนิดหนา) แว่นตานิรภัยแบบครอบมิดร่วมกับกระบังหน้าป้องกันสารเคมี และเสื้อกาวน์กันสารเคมี “ข้อควรระวังสำคัญสูงสุด: ต้องเปิดขวด เท ริน และใช้งานกรดไฮโดรคลอริกเข้มข้นภายในตู้ดูดควัน (Fume hood) ตลอดเวลาเด็ดขาด เพื่อป้องกันการสูดดมควันกรดเข้มข้น และในการเจือจางกรด ต้องค่อยๆ รินกรดลงในน้ำอย่างช้าๆ พร้อมทั้งคนอย่างต่อเนื่อง ห้ามเทน้ำลงในกรดเข้มข้นเด็ดขาด”
