โพแทสเซียมโซเดียมทาร์เทรต เตตระไฮเดรต หรือ เกลือโรเชลล์ หรือ เกลือเซญเญตต์ หรือ โพแทสเซียมโซเดียม 2,3-ไดไฮดรอกซีบิวเทนไดโอเอต

ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ

• ชื่อผลิตภัณฑ์: โพแทสเซียมโซเดียมทาร์เทรต 99 เปอร์เซ็นต์ (Potassium sodium tartrate 99%) หรือ โพแทสเซียมโซเดียมทาร์เทรต เตตระไฮเดรต หรือ เกลือโรเชลล์ (Rochelle salt) หรือ เกลือเซญเญตต์ (Seignette’s salt) หรือ โพแทสเซียมโซเดียม 2,3-ไดไฮดรอกซีบิวเทนไดโอเอ
• แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-P5234-1-0500)
• เกรด: เกรดวิเคราะห์ความบริสุทธิ์สูง (AR Grade / Analytical Reagent Grade) ความบริสุทธิ์ของเนื้อสารสูงไม่ต่ำกว่า 99.0 เปอร์เซ็นต์ ผลิตและควบคุมกระบวนการตกผลึกอย่างประณีตภายใต้มาตรฐานสากลของ QReC ปราศจากสารป้องกันการจับตัวเป็นก้อน มีการควบคุมสัดส่วนโมเลกุลน้ำผลึกสี่โมเลกุลอย่างแม่นยำ มีการจำกัดปริมาณสารที่ไม่ละลายในน้ำให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมากไม่เกิน 0.005 เปอร์เซ็นต์ ควบคุมสิ่งเจือปนประเภทคลอไรด์ ซัลเฟต ฟอสเฟต สารประกอบแอมโมเนียม และแคลเซียมให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมาก จำกัดปริมาณโลหะหนัก (เช่น เหล็ก ตะกั่ว ทองแดง สังกะสี สารหนู) ให้อยู่ในระดับต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) ผลึกมีความแห้งสม่ำเสมอ ละลายน้ำได้ใสกระจ่างสมบูรณ์ ไร้สี ไร้ตะกอนแขวนลอย บรรจุในขวดพลาสติกทนสารเคมีหนาพิเศษพร้อมฝาปิดผนึกแน่นสนิทสองชั้นเพื่อรักษาเสถียรภาพของผลึก
• คุณลักษณะทางกายภาพ: ผลึกของแข็งใสไม่มีสี หรือผงผลึกสีขาวละเอียด ไม่มีกลิ่น มีรสเค็มเย็นเฉพาะตัว มีความคงตัวดีในอากาศปกติ แต่สามารถสูญเสียน้ำผลึกได้ช้าๆ ในอากาศแห้งจัด (Efflorescent) มีจุดหลอมเหลวต่ำประมาณ 70 ถึง 80 องศาเซลเซียส ไม่ติดไฟในสภาวะปกติ สารละลายในน้ำมีสภาพเป็นกลางถึงด่างอ่อนจางๆ (ค่าความเป็นกรด-ด่างประมาณ 6.5 ถึง 8.5 สำหรับสารละลายความเข้มข้น 5 เปอร์เซ็นต์ที่อุณหภูมิห้อง) และมีคุณสมบัติเพียโซอิเล็กทริกและเฟอร์โรอิเล็กทริกเด่นชัดในผลึกเดี่ยว
• การละลาย: ละลายในน้ำได้ดีเยี่ยมและรวดเร็วมาก (ประมาณ 63 ถึง 65 กรัม ต่อน้ำ 100 มิลลิลิตร ที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส และละลายได้มากกว่า 130 กรัมในน้ำเดือด) ละลายได้เล็กน้อยมากในเอทานอล แต่ไม่ละลายในอีเทอร์
• การใช้งานในแล็บ:
  • ใช้เป็นสารคีเลตไอออนทองแดงหลักในการเตรียมสารละลายเฟห์ลิง บี (Fehling’s solution B) ร่วมกับโซเดียมไฮดรอกไซด์ สำหรับการทดสอบตรวจวัดปริมาณน้ำตาลรีดิวซ์ (Reducing sugars) ในอาหาร น้ำผลไม้ และตัวอย่างชีวภาพ
  • ใช้เป็นสารป้องกันการตกตะกอนของไอออนทองแดงสองในสารละลายไบยูเรต (Biuret reagent) สำหรับการวิเคราะห์ตรวจวัดหาปริมาณโปรตีนรวมเชิงสี (Colorimetric total protein assay) ในตัวอย่างทางชีวเคมีและเคมีคลินิก
  • ใช้เป็นสารก่อสารประกอบเชิงซ้อน (Complexing agent) ในการชุบเคลือบผิวโลหะ การชุบทองแดงแบบไร้ไฟฟ้า (Electroless copper plating) และการทำกระจกเงาเงิน (Silvering of mirrors) เพื่อควบคุมอัตราการปลดปล่อยไอออนโลห
  • ใช้ในงานวิจัยด้านผลึกศาสตร์และฟิสิกส์สถานะของแข็งในฐานะสารเพียโซอิเล็กทริก (Piezoelectric) และเฟอร์โรอิเล็กทริก (Ferroelectric material) กลุ่มแรกที่ถูกค้นพบในประวัติศาสตร์
  • ใช้เป็นสารปรับสภาพไอออนและสารละลายบัฟเฟอร์ในงานเคมีวิเคราะห์และการเพาะเลี้ยงผลึกโปรตีน

ความปลอดภัยและอันตราย (ข้อควรระวังสำคัญ)

• ระดับอันตราย: ตามระบบ GHS ผลิตภัณฑ์นี้จัดเป็นสารเคมีที่มีความปลอดภัยสูง มีความเป็นพิษต่ำมากในสภาวะการใช้งานปกติ ไม่จัดเป็นสารอันตรายร้ายแรง ไม่กัดกร่อน และไม่ติดไฟ แต่ฝุ่นผงอาจก่อให้เกิดการระคายเคืองทางกลต่อดวงตา ผิวหนัง และทางเดินหายใจ
• ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากฝุ่นสารเข้าตาอาจทำให้รู้สึกเคืองตา แสบตา ตาแดง หรือน้ำตาไหล การสัมผัสผิวหนังโดยตรงเป็นเวลานานอาจทำให้ผิวแห้งหรือระคายเคืองเล็กน้อย การสูดดมฝุ่นละอองสารปริมาณมากอาจทำให้จาม ไอ หรือระคายเคืองเยื่อบุทางเดินหายใจ การกลืนกินในปริมาณมากอาจทำให้ระคายเคืองระบบทางเดินอาหาร ปวดท้อง คลื่นไส้ หรือท้องร่วงจากผลทางออสโมซิสของเกลือโพแทสเซียม โซเดียม และทาร์เทรต (ในอดีตเคยใช้เป็นยาระบายชนิดเกลือ)
• การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาให้ล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากอย่างน้อย 10 ถึง 15 นาที หากสัมผัสผิวหนังให้ล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ หากสูดดมฝุ่นสารให้ย้ายไปพื้นที่อากาศบริสุทธิ์ หากกลืนกินในปริมาณมากให้บ้วนปากด้วยน้ำ ดื่มน้ำตาม และปรึกษาแพทย์หากมีอาการไม่สบายท้อง

การเก็บรักษาและข้อควรระวัง

• การเก็บรักษา: เป็นเกลืออินทรีย์ที่มีความคงตัวสูง (Stable Hydrate Organic Salt) หากอยู่ในสภาพอากาศแห้งจัดอาจสูญเสียน้ำผลึก หรือในความชื้นสูงอาจจับตัวเป็นก้อน ต้องเก็บในภาชนะบรรจุเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในห้องเก็บสารเคมีที่แห้ง สะอาด เย็น และมีการระบายอากาศที่ดี (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 25 ถึง 30 องศาเซลเซียส) หลีกเลี่ยงความร้อนสูงและแสงแดดส่องถึงโดยตรง อยู่ห่างจากสารออกซิไดซ์รุนแรง กรดแก่เข้มข้น และเกลือของแคลเซียม แบเรียม หรือตะกั่ว (เพราะจะทำให้เกิดตะกอนทาร์เทรตที่ไม่ละลายน้ำ) เด็ดขาด
• ข้อควรปฏิบัติ: สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ทั่วไป ได้แก่ ถุงมือยาง แว่นตานิรภัย และเสื้อกาวน์ ปิดฝาขวดให้แน่นสนิททุกครั้งหลังการใช้งานเพื่อรักษาความสมบูรณ์ของผลึกสาร และหลีกเลี่ยงการทำให้เกิดฝุ่นฟุ้งกระจายขณะตักชั่งสาร