กรดเมทาโนอิก หรือ กรดมด หรือ กรดไฮโดรเจนคาร์บอกซิลิก
ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ
- ชื่อผลิตภัณฑ์: กรดฟอร์มิก 85 เปอร์เซ็นต์ เกรดบริสุทธิ์พิเศษ (Formic acid 85% extra pure) หรือ กรดเมทาโนอิก หรือ กรดมด หรือ กรดไฮโดรเจนคาร์บอกซิลิก
- แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-F5033-3-2501)
- เกรด: เกรดบริสุทธิ์พิเศษ (Extra Pure Grade) มีความเข้มข้นของเนื้อกรดฟอร์มิกแท้จริงไม่ต่ำกว่า 85.0 เปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนัก ผ่านกระบวนการกลั่นฟอกบริสุทธิ์สูงภายใต้มาตรฐานสากลของ QReC มีการควบคุมปริมาณคลอไรด์ ซัลเฟต และธาตุเหล็กให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมากเป็นพิเศษ มีปริมาณกากตกค้างหลังการระเหย (Residue after evaporation) ไม่เกิน 0.005 เปอร์เซ็นต์ จำกัดสิ่งเจือปนประเภทโลหะหนัก (เช่น ตะกั่ว ทองแดง สังกะสี สารหนู) ให้อยู่ในระดับต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) ของเหลวมีความใสบริสุทธิ์ ไร้สี ไร้ตะกอนแขวนลอย บรรจุในขวดแก้วสีชาหนาพิเศษขนาด 2.5 ลิตร พร้อมฝาปิดนิรภัยชนิดทนการกัดกร่อนของกรดเข้มข้นและออกแบบให้ช่วยระบายแรงดันก๊าซสะสมได้อย่างปลอดภัย
- คุณลักษณะทางกายภาพ: ของเหลวใสไม่มีสี ระเหยเป็นไอได้ มีกลิ่นฉุนแสบจมูกอย่างรุนแรงเฉพาะตัวของกรดมด จุดเดือดประมาณ 100 ถึง 101 องศาเซลเซียส จุดเยือกแข็งประมาณ ลบ 5 ถึง ลบ 1 องศาเซลเซียส จุดวาบไฟประมาณ 65 องศาเซลเซียส จัดเป็น ของเหลวติดไฟได้และกัดกร่อนรุนแรง (Combustible and Corrosive Liquid) สารละลายในน้ำมีสภาพเป็นกรดแก่เข้มข้น (ค่าความเป็นกรด-ด่างต่ำกว่า 2) และมีคุณสมบัติในการรีดิวซ์เนื่องจากมีหมู่ฟอร์มิลในโมเลกุล
- การละลาย: ผสมเข้าเป็นเนื้อเดียวกับน้ำได้ในทุกสัดส่วน (Miscible with water) โดยเกิดการคายความร้อน และผสมเข้าเป็นเนื้อเดียวได้ดีเยี่ยมกับตัวทำละลายอินทรีย์มีขั้ว เช่น เอทานอล เมทานอล อีเทอร์ กลีเซอรอล และอะซีโตน
- การใช้งานในแล็บ:
- ใช้เป็นสารปรับสภาพความเป็นกรดและสารดัดแปลงเฟสเคลื่อนที่ (Mobile phase modifier) ในงานโครมาโทกราฟีของเหลว (HPLC) และการวิเคราะห์ทางชีวเคมี เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการแยกสารและช่วยเพิ่มสัญญาณประจุไอออนของเปปไทด์และโปรตีน
- ใช้เป็นสารทำปฏิกิริยาในการย่อยสลายพันธะเพปไทด์และโปรตีน (Peptide cleavage) ในงานวิจัยด้านโปรตีโอมิกส
- ใช้เป็นตัวทำละลายและสารเร่งปฏิกิริยากรดในการสังเคราะห์เคมีอินทรีย์ โดยเฉพาะปฏิกิริยาการเติมหมู่ฟอร์มิล (Formylation) และการสังเคราะห์เอสเทอร์
- ใช้เป็นสารปรับค่าความเป็นกรด-ด่างและสารตกตะกอนในกระบวนการทำให้ยางธรรมชาติและโปรตีนจับตัวเป็นก้อนในงานทดสอบพอลิเมอร์ชีวภาพ
- ใช้เป็นสารขจัดตะกรันและทำความสะอาดคราบหินปูนในระบบทดลองทางเคมีและวิศวกรรม
ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตและข้อควรระวังสำคัญ)
- ระดับอันตราย: ทำให้ผิวหนังไหม้อย่างรุนแรงและทำลายดวงตา (Causes severe skin burns and eye damage – Skin Corrosion Category 1B / Serious Eye Damage Category 1) เป็นพิษหากสูดดม (Toxic if inhaled – Acute Toxicity Inhalation Category 3) เป็นอันตรายหากกลืนกิน (Harmful if swallowed – Acute Toxicity Oral Category 4) และของเหลวติดไฟได้ (Flammable Liquids Category 3/4)
- ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากของเหลวกระเด็นเข้าตาจะกัดทำลายเนื้อเยื่อดวงตาและกระจกตาอย่างรุนแรงทันที ทำให้ตาบอดถาวรได้ การสัมผัสผิวหนังโดยตรงจะทำให้เกิดแผลไหม้จากสารเคมี ผิวหนังพุพอง อักเสบ เนื้อเยื่อตาย และเจ็บปวดอย่างรุนแรง การสูดดมไอระเหยจะกัดทำลายเยื่อบุทางเดินหายใจอย่างรวดเร็ว แสบจมูก แสบคอ ไอ หายใจติดขัด หลอดลมหดเกร็ง และอาจเกิดภาวะน้ำท่วมปอดเฉียบพลัน (Pulmonary edema) หากกลืนกินสารเข้าไปจะกัดทำลายและทะลุเยื่อบุช่องปาก ทางเดินอาหาร หลอดอาหาร และกระเพาะอาหารอย่างรุนแรง ส่งผลให้ปวดท้องขั้นวิกฤต คลื่นไส้ อาเจียนเป็นเลือด และอาจเสียชีวิตจากภาวะช็อกหรือทางเดินอาหารทะลุ
- การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 ถึง 20 นาที พร้อมถอดคอนแทกต์เลนส์ออกทันทีและรีบนำส่งแพทย์ฉุกเฉิน หากสัมผัสผิวหนังให้รีบถอดเสื้อผ้าที่เปื้อนออกทันทีและล้างด้วยน้ำสะอาดไหลผ่านต่อเนื่องอย่างน้อย 15 นาที หากสูดดมไอสารให้รีบย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันที ให้นอนพักนิ่งๆ ในท่าที่หายใจได้สะดวก และนำส่งแพทย์ทันที หากกลืนกินเข้าไป ห้ามทำให้อาเจียนเด็ดขาด ให้บ้วนปากด้วยน้ำสะอาด ดื่มน้ำสะอาดตามปริมาณเล็กน้อยเพื่อเจือจาง และรีบนำส่งแพทย์ฉุกเฉินทันที
การเก็บรักษาและข้อควรระวัง
- การเก็บรักษา: เป็นกรดกัดกร่อนรุนแรงที่สามารถสะสมแรงดันก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ได้ช้าๆ (Severe Corrosive Acid & Pressure Build-up Hazard) กรดฟอร์มิกสามารถสลายตัวอย่างช้าๆ ภายในขวดเกิดเป็นก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์และน้ำ ทำให้เกิดแรงดันภายในภาชนะบรรจุ ต้องเก็บในภาชนะบรรจุเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิท เก็บในตู้เก็บสารกัดกร่อนเฉพาะ (Corrosives cabinet) ในห้องที่แห้ง สะอาด เย็น และมีระบบระบายอากาศที่ดีเยี่ยม (ควบคุมอุณหภูมิห้องไม่เกิน 20 ถึง 25 องศาเซลเซียส) หลีกเลี่ยงความร้อน เปลวไฟ และแสงแดดส่องถึงโดยตรง “ข้อห้ามสำคัญ: ต้องเก็บแยกให้ห่างจากสารออกซิไดซ์รุนแรง (เช่น กรดไนทริก ไฮโดรเจนเพอร์ออกไซด์ เกลือเปอร์แมงกาเนต) กรดซัลฟิวริกเข้มข้น (จะเร่งให้กรดฟอร์มิกสลายตัวปล่อยก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ปริมาณมหาศาล) ด่างแก่เข้มข้น และผงโลหะที่ว่องไวเด็ดขาด”
- ข้อควรปฏิบัติ: ต้องสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบชุดอย่างเข้มงวด ได้แก่ ถุงมือยางทนกรดชนิดหนา (เช่น ถุงมือยางนีโอพรีนหรือบิวทิล) แว่นตานิรภัยแบบครอบมิดพร้อมกระบังหน้า (Face shield) หน้ากากป้องกันไอระเหยกรด และเสื้อกาวน์หรือเอี๊ยมกันสารเคมี “กฎความปลอดภัยสำคัญ: ต้องเปิดขวดและใช้งานกรดฟอร์มิกภายในตู้ดูดควัน (Fume hood) ตลอดเวลาเด็ดขาด และควรค่อยๆ คลายเกลียวฝาขวดอย่างช้าๆ เพื่อระบายแรงดันก๊าซสะสมก่อนเปิดใช้งานจริงทุกครั้ง” ห้ามเทน้ำลงในกรดเข้มข้น และห้ามทิ้งของเสียลงท่อน้ำทิ้งโดยไม่ผ่านการสะเทินฤทธิ์กรด
