คลอโรฟอร์ม หรือไตรคลอโรมีเทน
ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ
- ชื่อผลิตภัณฑ์: คลอโรฟอร์ม (Chloroform) หรือ ไตรคลอโรมีเทน (Trichloromethane)
- แบรนด์/ยี่ห้อ: RCI LABSCAN (รหัสสินค้า: LA-AR1027E-G2.5L)
- เกรด: เกรดวิเคราะห์ (AR Grade) ความบริสุทธิ์สูงเป็นพิเศษ ผ่านกระบวนการกลั่นบริสุทธิ์และควบคุมสิ่งเจือปนอย่างเข้มงวดภายใต้มาตรฐานสากลของ RCI LABSCAN มีการควบคุมปริมาณคราบความชื้น สารตกค้างหลังการระเหย และสารประกอบคลอรีนอิสระให้ต่ำเป็นพิเศษในระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) มีการเติมสารเพิ่มความเสถียร (Stabilizer) เช่น อะมิเลน หรือเอทานอลในปริมาณที่เหมาะสม เพื่อป้องกันการเปลี่ยนสภาพเป็นก๊าซฟอสจีน (Phosgene) เมื่อโดนอากาศ ช่วยรักษาความเที่ยงตรงสูงสุดในงานวิเคราะห์เชิงปริมาณ
- คุณลักษณะทางกายภาพ: ของเหลวใสไม่มีสี ไม่มีความหนืด มีน้ำหนักค่อนข้างหนัก (ความหนาแน่นสูงกว่าน้ำ) มีกลิ่นหอมหวานเฉพาะตัวทางเคมีคล้ายอีเทอร์ ระเหยกลายเป็นไอได้ง่ายมากที่อุณหภูมิห้อง ไม่ติดไฟในสภาวะปกติ
- การละลาย: ละลายในน้ำได้น้อยมาก (ประมาณ 0.8 เปอร์เซ็นต์) โดยจะแยกชั้นจมอยู่ด้านใต้ระบบน้ำอย่างชัดเจน แต่สามารถผสมเข้าเป็นเนื้อเดียวกับตัวทำละลายอินทรีย์ทั่วไป เช่น แอลกอฮอล์ อีเทอร์ อะซิโตน และเบนซีน ได้ดีเยี่ยมในทุกสัดส่วน
- การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นตัวทำละลายหลักในการแยกสกัดสารสำคัญ (Extraction solvent) สำหรับสกัดแยกสารอินทรีย์ ไขมัน น้ำมัน คลอโรฟิลล์ และสารพฤกษเคมีที่ไม่ละลายน้ำในห้องปฏิบัติการวิจัย
- ใช้ในการสกัดและแยกส่วนดีเอ็นเอและอาร์เอ็นเอ (DNA/RNA Isolation) ร่วมกับฟีนอลในแล็บชีวโมเลกุลและพันธุศาสตร์
- ใช้เป็นส่วนผสมของตัวทำละลายเคลื่อนที่ (Mobile phase) ในระบบโครมาโทกราฟีขั้นสูง เช่น HPLC และคอลัมน์โครมาโทกราฟี
- ใช้เป็นตัวทำละลายในปฏิกิริยาสังเคราะห์ทางเคมีอินทรีย์และการวิเคราะห์ทางสเปกโทรสโกปี
ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตและข้อควรระวังสำคัญ)
- ระดับอันตราย: เป็นสารก่อมะเร็ง (Carcinogen) และมีพิษเฉียบพลันหากกลืนกินหรือสูดดม ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนังและดวงตาอย่างรุนแรง อาจทำให้อาการง่วงซึมหรือเวียนศีรษะ และส่งผลทำลายตับและไตอย่างร้ายแรงหากได้รับสารสะสมต่อเนื่อง
- ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากของเหลวกระเด็นเข้าตาจะทำให้เกิดการแสบร้อน ระคายเคือง ตาแดง และน้ำตาไหลพรากทันที การสัมผัสผิวหนังโดยตรงจะชะล้างไขมันทำให้ผิวแห้ง แดง หรือไหม้เคมีอ่อนๆ การสูดดมไอระเหยในปริมาณมากจะกดระบบประสาทส่วนกลางอย่างรวดเร็ว ทำให้วิงเวียนศีรษะ ปวดหัว คลื่นไส้ ง่วงซึม หมดสติ (คุณสมบัติยาสลบในอดีต) และเป็นพิษต่อตับและไตระยะยาว
- การปฐมพยาบาล: หากเข้าตาหรือสัมผัสผิวหนัง ให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 นาที หากสูดดมไอระเหยเข้าไปจนมีอาการมึนงง ให้รีบย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันทีและรีบนำส่งแพทย์
การเก็บรักษาและข้อควรระวัง
- การเก็บรักษา: เป็นสารไวต่อแสง อากาศ และมีความเป็นพิษสูง (Light & Air Sensitive) หากสัมผัสแสงแดดและออกซิเจนในอากาศเป็นเวลานาน สารอาจทำปฏิกิริยาปล่อยก๊าซฟอสจีนซึ่งเป็นก๊าซพิษร้ายแรงออกมา ต้องเก็บในภาชนะบรรจุขวดแก้วสีชาดั้งเดิมของ RCI LABSCAN และปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในตู้เก็บสารเคมีอันตรายที่แห้ง เย็น มืด และมีการระบายอากาศที่ดีเยี่ยม (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส) อยู่ห่างจากแสงแดดจัด ด่างแก่รุนแรง โลหะแอคทีฟ เช่น อลูมิเนียม ลิเทียม และสารออกซิไดซ์รุนแรง
- ข้อควรปฏิบัติ: ต้องสวมอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบชุดอย่างเข้มงวดที่สุด ได้แก่ ถุงมือกันสารเคมีชนิดหนาพิเศษ แว่นตานิรภัยแบบครอบมิด เสื้อกาวน์ และหน้ากากป้องกันไอสารอินทรีย์ ต้องปฏิบัติงานและเทแบ่งสารภายในตู้ดูดควัน (Fume hood) ที่ระบบระบายอากาศทำงานสมบูรณ์ตลอดเวลา
