เมทิลเรด (ผงอินดิเคเตอร์) หรือ ซีไอ แอซิดเรด 2 หรือ กรด 2-(4-ไดเมทิลอะมิโนฟีนิลอะโซ)เบนโซอิก
ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ
- ชื่อผลิตภัณฑ์: เมทิลเรด (ผงอินดิเคเตอร์) (Methyl red indicator) หรือ ซีไอ แอซิดเรด 2 (C.I. Acid Red 2) หรือ กรด 2-(4-ไดเมทิลอะมิโนฟีนิลอะโซ)เบนโซอิก
- แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-M2135-0-0025)
- เกรด: เกรดวิเคราะห์สำหรับตัวบ่งชี้ทางเคมี (AR Grade / Analytical Indicator Grade) ควบคุมมาตรฐานความบริสุทธิ์และการเปลี่ยนสีอย่างเข้มงวดภายใต้ข้อกำหนดสากลของ QReC มีการควบคุมปริมาณความชื้น เถ้าจากการเผาไหม้ สิ่งเจือปนที่ไม่ละลายในเอทานอล และโลหะหนักให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) ผ่านการทดสอบความคมชัดของการเปลี่ยนสี (Visual transition test) ให้จุดเปลี่ยนสีที่ชัดเจน รวดเร็ว และแม่นยำสูง ไม่เกิดการเปลี่ยนสีพร่ามัว บรรจุในขวดแก้วสีชาหนาเพื่อป้องกันแสงแดดและรักษาเสถียรภาพของเม็ดสี
- คุณลักษณะทางกายภาพ: ผลึกของแข็งหรือผงละเอียดสีแดงเข้ม สีแดงอมม่วง ไปจนถึงสีน้ำตาลแดง ไม่มีกลิ่น ไม่ละลายน้ำโดยตรงในสภาวะผลึก แต่ละลายได้ดีในเอทานอล ไม่จัดเป็นสารไวไฟหรือสารกัดกร่อนในสภาวะปกติ
- ช่วงการเปลี่ยนสี (pH Range): ทำงานในช่วงพีเอช 4.4 ถึง 6.2 โดยจะแสดง สีแดง ชัดเจนในสภาวะสารละลายที่มีสภาพเป็นกรด (พีเอชต่ำกว่า 4.4) เปลี่ยนผ่านเป็นสีส้ม และเปลี่ยนเป็น สีเหลือง ชัดเจนในสภาวะสารละลายที่มีสภาพเป็นกลางจนถึงด่าง (พีเอชสูงกว่า 6.2)
- การละลาย: ละลายได้ดีในเอทานอล เมทานอล และกรดแอซีติกแข็ง ละลายได้ในสารละลายด่างเจือจาง แต่แทบไม่ละลายในน้ำเปล่า (การเตรียมใช้งานทั่วไปนิยมละลายผง 0.1 กรัม ในเอทานอล 60 เปอร์เซ็นต์ หรือเอทานอล 95 เปอร์เซ็นต์ ปริมาตร 100 มิลลิลิตร)
- การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นอินดิเคเตอร์หลักในการไทเทรตระหว่างกรดแก่กับด่างอ่อน (Strong acid – Weak base titration) เช่น การไทเทรตหาปริมาณแอมโมเนีย โซเดียมคาร์บอเนต หรือการหาปริมาณไนโตรเจนและโปรตีนรวมด้วยวิธีเคจ์ลดาล์ (Kjeldahl method) เนื่องจากจุดสมมูลของการไทเทรตอยู่ในช่วงพีเอชที่เป็นกรดอ่อน
- ใช้ในการทดสอบทางจุลชีววิทยาสำหรับการทดสอบเมทิลเรด (Methyl Red Test / MR Test) ซึ่งเป็นหนึ่งในการทดสอบชุดไอเอ็มวีไอซี (IMViC test) เพื่อแยกจำแนกสายพันธุ์แบคทีเรียกลุ่มเอนเทอโรแบคทีเรียซีอี (Enterobacteriaceae) เช่น แยกเชื้อเอสเชอริเชีย โคไล (E. coli ซึ่งให้ผลบวก เกิดสีแดง) ออกจากเชื้อเอนเทอโรแบคเตอร์ (Enterobacter ซึ่งให้ผลลบ เกิดสีเหลือง) จากความสามารถในการหมักน้ำตาลกลูโคสจนเกิดกรดคงตัว
- ใช้เป็นอินดิเคเตอร์ผสม (Mixed indicator) ร่วมกับโบรโมครีซอลกรีน (Bromocresol green) เพื่อให้จุดยุติการไทเทรตเปลี่ยนสีที่คมชัดเป็นพิเศษจากสีเขียวเป็นสีชมพูอมเทา
- ใช้ในการควบคุมค่าความเป็นกรด-ด่างในงานเตรียมสารละลายบัฟเฟอร์และงานวิเคราะห์ทางเคมีคลินิก
ความปลอดภัยและอันตราย (ข้อควรระวังสำคัญ)
- ระดับอันตราย: ตามระบบ GHS ผลิตภัณฑ์นี้จัดเป็นสารเคมีที่มีอันตรายระดับต่ำในสภาวะการใช้งานปกติ ไม่จัดเป็นสารพิษเฉียบพลันร้ายแรงและไม่จัดเป็นสารกัดกร่อน แต่ฝุ่นผงอาจก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อดวงตา ผิวหนัง และทางเดินหายใจ
- ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากฝุ่นสารเข้าตาจะทำให้แสบตา เคืองตา ตาแดง และน้ำตาไหล การสัมผัสผิวหนังโดยตรงอาจทำให้ผิวหนังระคายเคืองและเกิดคราบสีย้อมสีแดงหรือสีส้มติดบนผิวหนัง การสูดดมฝุ่นละอองสารอาจระคายเคืองเยื่อบุโพรงจมูกและลำคอ ทำให้ไอหรือจาม การกลืนกินในปริมาณมากอาจทำให้คลื่นไส้ ปวดท้อง หรือระคายเคืองระบบทางเดินอาหาร
- การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาหรือสัมผัสผิวหนัง ให้ล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านอย่างน้อย 15 นาที พร้อมฟอกสบู่บริเวณผิวหนังเพื่อขจัดคราบสี หากสูดดมฝุ่นสารให้ย้ายไปพื้นที่อากาศบริสุทธิ์ หากกลืนกินให้บ้วนปากด้วยน้ำและดื่มน้ำตาม หากมีอาการผิดปกติให้ปรึกษาแพทย์
การเก็บรักษาและข้อควรระวัง
- การเก็บรักษา: เป็นสารไวต่อแสง (Light-Sensitive Dye) เม็ดสีเอโซสามารถซีดจางหรือสลายตัวได้หากถูกแสงแดดส่องถึงเป็นเวลานาน ต้องเก็บในภาชนะบรรจุขวดแก้วสีชาเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในห้องเก็บสารเคมีที่แห้ง เย็น จัดตั้งในที่มืด และมีการระบายอากาศที่ดี (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 25 ถึง 30 องศาเซลเซียส) อยู่ห่างจากแสงแดดจัด ความร้อน ความชื้น และสารออกซิไดซ์รุนแรงเด็ดขาด
- ข้อควรปฏิบัติ: สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ได้แก่ ถุงมือยาง แว่นตานิรภัย และเสื้อกาวน์ ระมัดระวังอย่าให้ฝุ่นผงฟุ้งกระจายขณะตักชั่ง เพราะผงมีคุณสมบัติเป็นสีย้อมเข้มข้นที่ติดเปื้อนเสื้อผ้า ผิวหนัง และโต๊ะปฏิบัติการได้ง่าย ปิดฝาขวดทันทีหลังตักแบ่งสาร
