เอ็น-เฮปเทน หรือ นอร์มอลเฮปเทน หรือ เฮปเทน

ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ

• ชื่อผลิตภัณฑ์: เอ็น-เฮปเทน (n-Heptane) หรือ นอร์มอลเฮปเทน หรือ เฮปเทน (Heptane)
• แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-N3008-1-2501)
• เกรด: เกรดวิเคราะห์ (AR Grade / Analytical Reagent Grade) ความบริสุทธิ์ของเนื้อสารสูงถึง 99 เปอร์เซ็นต์ขึ้นไป ควบคุมกระบวนการกลั่นบริสุทธิ์อย่างเข้มงวดภายใต้มาตรฐานสากลของ QReC มีการจำกัดปริมาณสารตกค้างหลังการระเหยให้ต่ำเป็นพิเศษในระดับมาตรฐาน เพื่อป้องกันคราบตกค้างหลังการระเหยแห้ง มีการควบคุมปริมาณกำมะถัน คราบความชื้นหรือน้ำ เบนซีนอิสระ สารกลุ่มอะโรมาติก และโลหะหนักให้อยู่ในระดับต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) เพื่อให้ได้ผลวิเคราะห์ที่แม่นยำและไม่รบกวนสัญญาณในงานวิเคราะห์ บรรจุในขวดแก้วสีชาหนาเพื่อความปลอดภัยสูงสุดและป้องกันแสง
• คุณลักษณะทางกายภาพ: ของเหลวใสไม่มีสี ไม่มีความหนืด มีกลิ่นหอมเฉพาะตัวคล้ายน้ำมันเบนซินหรือสารปิโตรเลียมจางๆ ระเหยกลายเป็นไอได้รวดเร็วที่อุณหภูมิห้อง เป็นของเหลวและไอระเหยไวไฟสูงมาก สามารถติดไฟได้ง่ายและไอระเหยหนักกว่าอากาศ
• การละลาย: ไม่ละลายน้ำและไม่ผสมเข้ากับน้ำ (ลอยตัวแยกชั้นอยู่เหนือน้ำเนื่องจากมีความหนาแน่นน้อยกว่าน้ำ) แต่สามารถผสมเข้าเป็นเนื้อเดียวกับตัวทำละลายอินทรีย์ทั่วไปได้ดีเยี่ยม เช่น เอทานอล อะซิโตน อีเทอร์ คลอโรฟอร์ม และเบนซีน รวมถึงละลายไขมันและน้ำมันได้ดีมาก
• การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นตัวทำละลายไม่มีขั้วหลักในการสกัดและแยกสารสำคัญ สารอินทรีย์ ลิพิด ไขมัน และน้ำมันในตัวอย่างทางเคมี ชีวเคมี และอาหาร
  • ใช้เป็นสารมาตรฐานอ้างอิงและตัวกำหนดค่าศูนย์ (Zero reference standard) ในการวัดค่าออกเทน (Octane rating) ของน้ำมันเชื้อเพลิงในอุตสาหกรรมปิโตรเลียม
  • ใช้เป็นส่วนประกอบสำคัญของตัวทำละลายเคลื่อนที่ (Mobile phase) ในระบบโครมาโทกราฟี เช่น คอลัมน์โครมาโทกราฟี และทินเลเยอร์โครมาโทกราฟี (TLC)
  • ใช้เป็นตัวทำละลายในปฏิกิริยาสังเคราะห์ทางเคมีอินทรีย์ และการตกผลึกซ้ำ (Recrystallization) ของสารประกอบไม่มีขั้ว
  • ใช้เป็นสารทำความสะอาด คราบไขมัน ชะล้างคราบน้ำมันบนชิ้นงาน และล้างอุปกรณ์วิทยาศาสตร์ที่ต้องการความแห้งสนิทโดยไม่ทิ้งคราบ

ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตและข้อควรระวังสำคัญ)

• ระดับอันตราย: เป็นของเหลวและไอระเหยไวไฟสูงมาก (Highly flammable liquid and vapor) และ อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตหากกลืนกินแล้วสำลักเข้าสู่ทางเดินหายใจ (May be fatal if swallowed and enters airways) ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนัง อาจทำให้เกิดอาการง่วงซึมหรือเวียนศีรษะ และเป็นพิษร้ายแรงต่อสิ่งมีชีวิตในน้ำโดยมีผลกระทบระยะยาว
• ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากของเหลวกระเด็นเข้าตาจะทำให้แสบร้อน ระคายเคือง ตาแดง และน้ำตาไหล การสัมผัสผิวหนังโดยตรงจะชะล้างไขมันตามธรรมชาติ ทำให้ผิวแห้ง แดง แตกกร้าน หรือลอกระคายเคือง การสูดดมไอระเหยเข้มข้นจะกดระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ คลื่นไส้ มึนงง สับสน และหากสูดดมปริมาณมากอาจทำให้หมดสติ การกลืนกินและสำลักสารเข้าสู่ทางเดินหายใจจะทำให้เกิดภาวะปอดอักเสบจากสารเคมีอย่างรุนแรงจนถึงแก่ชีวิต
• การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาหรือสัมผัสผิวหนัง ให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 นาที พร้อมถอดเสื้อผ้าที่เปื้อนสารออกทันที หากสูดดมไอระเหยเข้าไปจนมึนงง ให้ย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันที หากกลืนกินเข้าไป ห้ามทำให้อาเจียนเด็ดขาดเพราะเสี่ยงต่อการสำลักสารเข้าปอด ให้รีบนำส่งแพทย์ฉุกเฉินโดยด่วนที่สุด

การเก็บรักษาและข้อควรระวัง

• การเก็บรักษา: เป็นสารไวไฟสูงและระเหยง่าย (Highly Flammable & Volatile Solvent) ไอระเหยสามารถเดินทางไปตามพื้นราบและติดไฟจากแหล่งกำเนิดประกายไฟที่อยู่ห่างออกไปได้ ต้องเก็บในภาชนะบรรจุขวดแก้วดั้งเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในตู้เก็บสารไวไฟ (Flammable cabinet) ในห้องที่แห้ง เย็น และมีการระบายอากาศที่ดีเยี่ยม (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส) อยู่ห่างจากแหล่งความร้อน ประกายไฟ เปลวไฟ แสงแดดจัด ไฟฟ้าสถิต และสารออกซิไดซ์รุนแรงเด็ดขาด
• ข้อควรปฏิบัติ: สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ได้แก่ ถุงมือที่ทนต่อตัวทำละลายไฮโดรคาร์บอน (เช่น ถุงมือยางไนทริล) แว่นตานิรภัย และเสื้อกาวน์ ต้องปฏิบัติงานและเทแบ่งสารภายในตู้ดูดควัน (Fume hood) ตลอดเวลา เพื่อป้องกันการสะสมของไอระเหยไวไฟและการสูดดมสาร