ไดโซเดียมซัลไฟต์ หรือ กรดซัลฟิวรัสไดโซเดียมซอลต์ แอนไฮดรัส

ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ

• ชื่อผลิตภัณฑ์: โซเดียมซัลไฟต์ 98 เปอร์เซ็นต์ (Sodium sulfite 98%) หรือ ไดโซเดียมซัลไฟต์ หรือ กรดซัลฟิวรัสไดโซเดียมซอลต์ แอนไฮดรัส
• แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-S5303-1-0500)
• เกรด: เกรดวิเคราะห์ความบริสุทธิ์สูง (AR Grade / Analytical Reagent Grade) ความบริสุทธิ์ของเนื้อสารสูงไม่ต่ำกว่า 98.0 เปอร์เซ็นต์ ผลิตและควบคุมกระบวนการทำให้แห้งและตกผลึกอย่างประณีตภายใต้มาตรฐานสากลของ QReC ปราศจากสารป้องกันการจับตัวเป็นก้อน มีการควบคุมปริมาณสารที่ไม่ละลายในน้ำให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมากไม่เกิน 0.005 เปอร์เซ็นต์ จำกัดสิ่งเจือปนประเภทคลอไรด์ ไทโอซัลเฟต และสารประกอบโลหะหนัก (เช่น เหล็ก ตะกั่ว ทองแดง สารหนู สังกะสี ซีลีเนียม) ให้อยู่ในระดับต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) ผลึกมีความแห้งสนิท สม่ำเสมอ ละลายน้ำได้ใสกระจ่างสมบูรณ์ ไร้สี ไร้ตะกอนแขวนลอย บรรจุในขวดพลาสติกทนสารเคมีหนาพิเศษพร้อมฝาปิดผนึกแน่นสนิทสองชั้นเพื่อป้องกันความชื้นและป้องกันการสัมผัสออกซิเจนในอากาศ
• คุณลักษณะทางกายภาพ: ผงผลึกสีขาวละเอียด หรือเม็ดผลึกขนาดเล็กสีขาว ไม่มีกลิ่นถึงมีกลิ่นกำมะถันจางๆ คล้ายก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ มีรสเค็มซัลเฟอร์ มีความคงตัวดีในอากาศแห้ง แต่สามารถถูกออกซิไดซ์อย่างช้าๆ ในอากาศชื้นกลายเป็นโซเดียมซัลเฟต ไม่ติดไฟ สารละลายในน้ำมีสภาพเป็นด่างอ่อน (ค่าความเป็นกรด-ด่างประมาณ 8.5 ถึง 10.0 สำหรับสารละลายความเข้มข้น 5 เปอร์เซ็นต์ที่อุณหภูมิห้อง)
• การละลาย: ละลายในน้ำได้ดีมาก (ประมาณ 22 ถึง 25 กรัม ต่อน้ำ 100 มิลลิลิตร ที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส และละลายได้เพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 28 กรัมที่อุณหภูมิ 33 องศาเซลเซียส โดยการละลายจะลดลงเล็กน้อยที่อุณหภูมิสูงกว่านั้นเนื่องจากพฤติกรรมการละลายแบบผกผัน) ละลายได้ดีในกลีเซอรอล แต่ไม่ละลายในเอทานอล
• การใช้งานในแล็บ:
  • ใช้เป็นสารรีดิวซ์ (Reducing agent) ในขั้นตอนการหยุดปฏิกิริยา (Quenching) และล้างกำจัดสารออกซิไดซ์ส่วนเกิน เช่น คลอรีน โบรมีน ไอโอดีน หรือไฮโดรเจนเพอร์ออกไซด์ ในกระบวนการสกัดและสังเคราะห์เคมีอินทรีย์
  • ใช้เป็นสารดักจับออกซิเจนละลายน้ำ (Dissolved oxygen scavenger) และสารต้านออกซิเดชันเพื่อปกป้องสารเคมีที่ไวต่ออากาศ เช่น สารประกอบฟีนอล สารประกอบไทออล และสารตัวอย่างชีวภาพ
  • ใช้ในกระบวนการล้างฟิล์มและภาพถ่าย (Photographic developer bath) เพื่อป้องกันการเสื่อมสภาพของน้ำยาพัฒนาภาพ
  • ใช้เป็นสารตั้งต้นและรีเอเจนต์ในการเตรียมสารประกอบซัลเฟอร์ เช่น โซเดียมไทโอซัลเฟต และสารประกอบซัลโฟเนต
  • ใช้ในงานวิเคราะห์คุณภาพน้ำเพื่อกำจัดคลอรีนอิสระตกค้างก่อนการทดสอบทางเคมีและการเพาะเลี้ยงจุลินทรีย์

ความปลอดภัยและอันตราย (ข้อควรระวังสำคัญ)

• ระดับอันตราย: ตามระบบ GHS ในสภาวะการใช้งานทั่วไปจัดเป็นสารที่มีความเป็นพิษต่ำ แต่ เมื่อสัมผัสกับกรดจะปลดปล่อยก๊าซพิษ (Contact with acids liberates toxic gas – EUH031) อาจก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อดวงตา ผิวหนัง และทางเดินหายใจ
• ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากฝุ่นสารเข้าตาจะทำให้แสบตา เคืองตา ตาแดง หรือน้ำตาไหล การสัมผัสผิวหนังโดยตรงอาจทำให้ผิวแห้งหรือระคายเคืองเล็กน้อย การสูดดมฝุ่นละอองสารอาจทำให้จาม ไอ หรือระคายเคืองเยื่อบุทางเดินหายใจ โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติโรคหอบหืดอาจเกิดอาการแพ้สารกลุ่มซัลไฟต์ (Sulfite sensitivity) ทำให้หายใจติดขัด หายใจมีเสียงหวีด หรือหลอดลมหดเกร็งเฉียบพลัน ข้อควรระวังสำคัญ: หากสารผสมกับกรดจะเกิดก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ทันที ซึ่งเป็นก๊าซพิษที่มีกลิ่นฉุนแสบจมูก กัดกร่อนทางเดินหายใจอย่างรุนแรง หากกลืนกินสารเข้าไปในปริมาณมากอาจทำให้ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องร่วง และรบกวนระบบไหลเวียนโลหิต
• การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 นาที พร้อมถอดคอนแทกต์เลนส์ออกทันที หากสัมผัสผิวหนังให้ล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ หากสูดดมฝุ่นสารหรือก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ให้รีบย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันที หากหายใจลำบากให้นำส่งแพทย์ หากกลืนกินเข้าไปให้บ้วนปากด้วยน้ำสะอาด ดื่มน้ำตามปริมาณพอสมควร และรีบปรึกษาแพทย์หากมีอาการผิดปกติ

การเก็บรักษาและข้อควรระวัง

• การเก็บรักษา: เป็นสารรีดิวซ์ที่ไวต่ออากาศชื้นและทำปฏิกิริยากับกรด (Air-Sensitive Reducing Salt & Acid Incompatible) หากเปิดฝาทิ้งไว้ในอากาศชื้นจะดูดซับออกซิเจนและเปลี่ยนสภาพเป็นโซเดียมซัลเฟต ทำให้ความบริสุทธิ์ลดลง ต้องเก็บในภาชนะบรรจุเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในห้องเก็บสารเคมีที่แห้ง สะอาด เย็น และมีการระบายอากาศที่ดี (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 25 ถึง 30 องศาเซลเซียส) หลีกเลี่ยงความชื้นและแสงแดดส่องถึงโดยตรง “ข้อห้ามสำคัญ: ต้องเก็บแยกให้ห่างจากกรดแก่ทุกชนิด (เพราะจะเกิดก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ที่เป็นพิษทันที) สารออกซิไดซ์รุนแรง (เช่น โพแทสเซียมคลอเรต สารประกอบเปอร์มังกาเนต ไนเตรต ไฮโดรเจนเพอร์ออกไซด์) เด็ดขาด”
• ข้อควรปฏิบัติ: สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ทั่วไป ได้แก่ ถุงมือยาง แว่นตานิรภัย และเสื้อกาวน์ ปิดฝาขวดให้แน่นสนิททันทีหลังการใช้งานเพื่อป้องกันการเสื่อมสภาพ และหลีกเลี่ยงการทำให้เกิดฝุ่นฟุ้งกระจายขณะตักชั่งสาร