โซเดียมเตตระบอเรต เดคาไฮเดรต หรือ บอแรกซ์ หรือ น้ำประสานทอง หรือ ไดโซเดียมเตตระบอเรต เดคาไฮเดรต หรือ โซเดียมบอเรต
ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ
- ชื่อผลิตภัณฑ์: โซเดียมเตตระบอเรต เดคาไฮเดรต (Sodium tetraborate decahydrate) หรือ บอแรกซ์ (Borax) หรือ น้ำประสานทอง หรือ ไดโซเดียมเตตระบอเรต เดคาไฮเดรต หรือ โซเดียมบอเรต
- แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-D3256-1-0500)
- เกรด: เกรดวิเคราะห์ (AR Grade / Analytical Reagent Grade) ความบริสุทธิ์ของเนื้อสารสูงไม่ต่ำกว่า 99.5 เปอร์เซ็นต์ ผลิตและควบคุมกระบวนการตกผลึกอย่างเข้มงวดภายใต้มาตรฐานสากลของ QReC มีการควบคุมสัดส่วนโมเลกุลน้ำผลึกอย่างแม่นยำ มีการควบคุมปริมาณสารที่ไม่ละลายในน้ำให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมากเป็นพิเศษ ควบคุมสิ่งเจือปนประเภทคลอไรด์ ซัลเฟต ฟอสเฟต สารประกอบไนโตรเจน แคลเซียม และโลหะหนัก (เช่น เหล็ก ตะกั่ว ทองแดง สารหนู สังกะสี) ให้อยู่ในระดับต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) ผ่านการรับรองว่าปราศจากการปนเปื้อนของเอนไซม์ดีเอ็นเอสและอาร์เอ็นเอส ผลึกมีความแห้งสม่ำเสมอ ละลายน้ำได้ใสกระจ่างสมบูรณ์โดยไม่ทิ้งตะกอนขุ่น บรรจุในขวดพลาสติกทนสารเคมีหนาพิเศษพร้อมฝาปิดผนึกแน่นสนิทเพื่อรักษาเสถียรภาพของผลึกสาร
- คุณลักษณะทางกายภาพ: ผลึกของแข็งไม่มีสี หรือผงผลึกสีขาวละเอียด ไม่มีกลิ่น มีความคงตัวดีในอากาศปกติ แต่สามารถสูญเสียน้ำผลึกบางส่วนอย่างช้าๆ หากสัมผัสอากาศแห้งจัด (Efflorescent) สารละลายในน้ำมีสภาพเป็นด่างอ่อน (ค่าความเป็นกรด-ด่างประมาณ 9.1 ถึง 9.3 สำหรับสารละลายความเข้มข้น 1 ถึง 4 เปอร์เซ็นต์ที่อุณหภูมิห้อง) ไม่ติดไฟ และไม่เป็นสารกัดกร่อน
- การละลาย: ละลายในน้ำได้ปานกลางที่อุณหภูมิห้อง (ประมาณ 4 ถึง 5 กรัม ต่อน้ำ 100 มิลลิลิตร ที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส โดย การละลายจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วและละลายได้ดีมากในน้ำร้อน สามารถละลายได้มากกว่า 60 กรัมในน้ำเดือด) ละลายได้ดีมากในกลีเซอรอล แต่ไม่ละลายในเอทานอล
- การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นสารตั้งต้นหลักในการเตรียมสารละลายโซเดียมบอเรตบัฟเฟอร์ (Sodium borate buffer: SB buffer) สำหรับเทคนิคเจลอิเล็กโทรโฟรีซิส (Agarose gel electrophoresis) เพื่อวิเคราะห์แยกขนาดชิ้นส่วนของดีเอ็นเอ โดยสามารถใช้ความต่างศักย์ไฟฟ้าสูงได้โดยไม่เกิดความร้อนสะสม ทำให้รันเจลได้เร็วกว่าบัฟเฟอร์แบบเดิมอย่างมา
- ใช้เป็นสารมาตรฐานปฐมภูมิ (Primary standard) ในการปรับเทียบมาตรฐานความเข้มข้น (Standardization) ของสารละลายกรดแก่ เช่น กรดไฮโดรคลอริกและกรดซัลฟิวริก ในงานเคมีวิเคราะห์เชิงปริมาณ
- ใช้ในการทดสอบบอแรกซ์บีด (Borax bead test) เพื่อการวิเคราะห์จำแนกไอออนบวกของโลหะทรานซิชันในงานเคมีวิเคราะห์เชิงคุณภาพ (Qualitative inorganic analysis) โดยอาศัยสีจำเพาะของเม็ดแก้วบอเรตที่เกิดขึ้นในเปลวไ
- ใช้ในการเตรียมสารละลายบัฟเฟอร์ควบคุมค่าความเป็นกรด-ด่างในช่วงด่างอ่อน (pH 8.5 ถึง 10.0) สำหรับงานทดสอบชีวเคมี การแยกโปรตีน และงานเคมีคลินิก
- ใช้เป็นสารช่วยหลอม (Flux) ในการวิเคราะห์ทางแร่ธาตุและโลหะวิทยา และเป็นสารเชื่อมขวาง (Cross-linking agent) สำหรับโพลิเมอร์ที่มีหมู่ไฮดรอกซิล เช่น พอลิไวนิลแอลกอฮอล์และกัวร์กัมในงานวิจัยวัสดุศาสตร์
ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตและข้อควรระวังสำคัญ)
- ระดับอันตราย: อาจเกิดอันตรายต่อความสามารถในการเจริญพันธุ์ หรือทารกในครรภ์ (May damage fertility or the unborn child – Toxic to Reproduction Category 1B) ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อดวงตาอย่างรุนแรง (Causes serious eye irritation)
- ผลกระทบต่อสุขภาพ: อันตรายที่ต้องระวังสูงสุด: สารประกอบกลุ่มบอเรตจัดเป็นสารที่มีพิษต่อระบบสืบพันธุ์และการเจริญพันธุ์ (Reproductive toxicant) การสัมผัสหรือได้รับสารสะสมต่อเนื่องในระยะยาวอาจส่งผลกระทบต่อระบบการสร้างอสุจิ ความสามารถในการมีบุตร และอาจเป็นอันตรายต่อพัฒนาการของทารกในครรภ์ หากฝุ่นสารเข้าตาจะทำให้เกิดการระคายเคือง แสบตา เคืองตา ตาแดง และน้ำตาไหล การสัมผัสผิวหนังที่ปกติไม่ก่อให้เกิดอันตรายรุนแรง แต่อาจทำให้ผิวแห้งหรือระคายเคืองเล็กน้อย (หากสัมผัสผิวหนังที่มีบาดแผลเปิด สารจะถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้อย่างรวดเร็ว) การสูดดมฝุ่นละอองสารจะระคายเคืองเยื่อบุทางเดินหายใจ จาม ไอ แสบจมูก และคันคอ หากกลืนกินในปริมาณมากจะทำให้ระคายเคืองทางเดินอาหาร ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องร่วง อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ และอาจส่งผลต่อการทำงานของไต
- การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 นาที พร้อมถอดคอนแทกต์เลนส์ออกทันที หากสัมผัสผิวหนังให้ล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ หากสูดดมฝุ่นสารให้ย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ หากกลืนกินเข้าไปให้บ้วนปากด้วยน้ำสะอาด ดื่มน้ำตาม และรีบนำส่งแพทย์ทันที (สตรีมีครรภ์หรือผู้ที่วางแผนมีบุตรควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสและแจ้งแพทย์ทันทีหากเกิดอุบัติเหตุ)
การเก็บรักษาและข้อควรระวัง
- การเก็บรักษา: เป็นสารที่มีพิษต่อระบบสืบพันธุ์ (Reproductive Hazard) ต้องจัดเก็บในภาชนะบรรจุเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลาเพื่อป้องกันการสูญเสียน้ำผลึกหรือการปนเปื้อน เก็บในห้องเก็บสารเคมีที่แห้ง เย็น สะอาด และมีการระบายอากาศที่ดี (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 25 ถึง 30 องศาเซลเซียส) หลีกเลี่ยงความร้อนสูงและแสงแดดจัด อยู่ห่างจากกรดแก่จัด (จะทำปฏิกิริยากลายเป็นกรดบอริกและเกลือ) เกลือของโลหะหนัก และสารออกซิไดซ์รุนแรงเด็ดขาด
- ข้อควรปฏิบัติ: ต้องสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบชุด ได้แก่ ถุงมือยางไนทริล แว่นตานิรภัยแบบครอบมิด หน้ากากป้องกันฝุ่นละอองสารเคมี และเสื้อกาวน์ หลีกเลี่ยงการทำให้เกิดฝุ่นฟุ้งกระจายขณะตักชั่งสาร แนะนำให้ชั่งสารและเตรียมสารละลายภายในตู้ดูดควัน (Fume hood) ปิดฝาขวดให้แน่นสนิททันทีหลังการใช้งาน และ “สตรีมีครรภ์หรือสตรีที่อยู่ระหว่างการให้นมบุตรควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสหรือปฏิบัติงานกับสารนี้โดยตรง”
