กรดซัลฟิวริก หรือกรดกำมะถัน
ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ
- ชื่อผลิตภัณฑ์: กรดซัลฟิวริก (Sulfuric acid) หรือ กรดกำมะถัน
- แบรนด์/ยี่ห้อ: RCI LABSCAN (รหัสสินค้า: LA-AR1193-P2.5L)
- เกรด: เกรดวิเคราะห์ (AR Grade) ความเข้มข้นสูงพิเศษและหนืดข้นที่ระดับ 98 เปอร์เซ็นต์ ผลิตและตรวจสอบสิ่งปนเปื้อนอย่างเข้มงวดภายใต้มาตรฐานสากลของ RCI LABSCAN มีการจำกัดปริมาณโลหะหนัก สารหนู เหล็ก คลอไรด์ ไนเตรต และแอมโมเนียมให้ต่ำเป็นพิเศษในระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) บรรจุในขวดพลาสติกพอลิเอทิลีน (PE Bottle) ชนิดหนาพิเศษทนทานต่อกรดแก่เข้มข้น เพื่อความปลอดภัยในการขนส่ง ป้องกันการแตกหัก และรักษาความบริสุทธิ์สูงสุดของเนื้อสารในงานห้องปฏิบัติการวิเคราะห์
- คุณลักษณะทางกายภาพ: ของเหลวใสไม่มีสี ข้นเหนียวคล้ายน้ำน้ำมันหรือน้ำเชื่อมข้นๆ ไม่มีกลิ่น ไม่ระเหยเป็นไอควันในสภาวะปกติแต่มีฤทธิ์กัดกร่อน ทำลายเนื้อเยื่อ ผิวหนัง และคายความชื้นรุนแรงมาก
- การละลายและการผสมกรด: ละลายในน้ำได้ดีเยี่ยมในทุกสัดส่วน ข้อควรระวังวิกฤต: ปฏิกิริยาการละลายน้ำจะปล่อยความร้อนออกมามหาศาลจนน้ำเดือดและกระเด็นได้ (Highly Exothermic) ในการเตรียมเจือจางกรด ต้องเทกรดลงในน้ำอย่างช้าๆ เสมอ ห้ามเทน้ำลงในกรดเข้มข้นเด็ดขาด
- การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นสารตั้งต้นหลักในการเตรียมสารละลายกรดมาตรฐานความเข้มข้นต่างๆ (เช่น กรดซัลฟิวริก 1.0 นอร์มอล หรือ 0.1 นอร์มอล) สำหรับงานไตเตรทเคมีวิเคราะห์
- ใช้เป็นสารสลายและย่อยตัวอย่าง (Digestion agent) สำหรับย่อยสลายสารอินทรีย์ ดิน พืช อาหาร และเนื้อเยื่อ ในการวิเคราะห์หาปริมาณไนโตรเจนด้วยวิธีเจลดาล (Kjeldahl method) หรือการเตรียมตัวอย่างก่อนเข้าเครื่อง AAS และ ICP
- ใช้เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาและสารดึงน้ำ (Catalyst & Dehydrating agent) ในปฏิกิริยาสังเคราะห์เคมีอินทรีย์ เช่น ปฏิกิริยาการเกิดเอสเทอร์
- ใช้ในการปรับสภาพค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH adjustment) ในระบบบำบัดน้ำเสียจำลองและงานวิจัยเคมีทั่วไป
ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตและข้อควรระวังสำคัญ)
- ระดับอันตราย: เป็นสารกัดกร่อนสูงรุนแรง (Corrosive) สามารถกัดกร่อนผิวหนัง เนื้อเยื่อลึก ทำลายดวงตาอย่างร้ายแรงจนตาบอดทันที และละอองกรดหากสูดดมจัดเป็นสารก่อมะเร็งต่อระบบทางเดินหายใจ
- ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากสัมผัสผิวหนังหรือดวงตาจะเกิดการไหม้จากสารเคมีอย่างรุนแรงทันที (Chemical burns) เนื่องจากกรดจะทำลายเนื้อเยื่อโดยการดึงน้ำออกจากเซลล์อย่างรวดเร็วและเกิดความร้อนสูง ทำให้เนื้อเยื่อตายและเป็นแผลเป็นลึกซึ้ง การสูดดมละอองกรดระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจส่วนบนอย่างรุนแรง ทำให้ไอ แน่นหน้าอก หายใจติดขัด การกลืนกินจะกัดกร่อนทำลายทางเดินอาหารและกระเพาะอาหารทะลุเฉียบพลันถึงชีวิต
- การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาหรือสัมผัสผิวหนัง ให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านอย่างต่อเนื่องทันทีอย่างน้อย 15 นาที พร้อมถอดเสื้อผ้าที่เปื้อนกรดออกอย่างระมัดระวัง และรีบนำส่งแพทย์โดยด่วนที่สุด
การเก็บรักษาและข้อควรระวัง
- การเก็บรักษา: เป็นสารกัดกร่อนรุนแรงและดูดความชื้นสูงมาก (Strong Corrosive & Hygroscopic) กรดจะดูดซับไอน้ำจากอากาศทำให้ความเข้มข้นลดลงและปริมาตรเพิ่มขึ้นจนอาจล้นขวด ต้องเก็บในภาชนะขวดพลาสติก PE ดั้งเดิมของ RCI LABSCAN ปิดฝาแน่นหนาสนิทตลอดเวลา เก็บในตู้เก็บสารกัดกร่อน (Corrosive cabinet) ที่แห้ง เย็น และมีการระบายอากาศที่ดี (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส) อยู่ห่างจากเบสแก่รุนแรง สารไวไฟ สารอนินทรีย์ โลหะผง สารออกซิไดซ์ และน้ำเด็ดขาด
- ข้อควรปฏิบัติ: ต้องสวมอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบชุดอย่างเข้มงวดที่สุด ได้แก่ ถุงมือกันสารเคมีชนิดหนาพิเศษทนกรดแก่ แว่นตานิรภัยแบบครอบมิดชิด (Goggles) หน้ากากป้องกันใบหน้า (Face shield) เสื้อกาวน์ทนเคมี และหน้ากากกรองละอองกรด ต้องปฏิบัติงานภายในตู้ดูดควัน (Fume hood) ตลอดเวลา
