กรดฟอสฟอริก 85 เปอร์เซ็นต์ หรือ กรดออร์โธฟอสฟอริก หรือ ไฮโดรเจนฟอสเฟต
ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ
- ชื่อผลิตภัณฑ์: กรดฟอสฟอริก 85 เปอร์เซ็นต์ (Phosphoric acid 85%) หรือ กรดออร์โธฟอสฟอริก (Orthophosphoric acid) หรือ ไฮโดรเจนฟอสเฟต
- แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-O6021-1-2500)
- เกรด: เกรดวิเคราะห์ (AR Grade / Analytical Reagent Grade) ความเข้มข้นของเนื้อสารไม่ต่ำกว่า 85 เปอร์เซ็นต์ ควบคุมกระบวนการผลิตและการทำให้บริสุทธิ์ตามมาตรฐานสากลที่เข้มงวดของ QReC มีการควบคุมปริมาณสิ่งเจือปนประเภทคลอไรด์ ซัลเฟต ไนเตรต ฟลูออไรด์ สารประกอบฟอสฟอรัสชนิดอื่น และโลหะหนัก (เช่น เหล็ก ตะกั่ว ทองแดง สารหนู สังกะสี) ให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) ปราศจากการปนเปื้อนของสารที่ดูดกลืนแสงยูวี ให้สารละลายใสบริสุทธิ์ ไม่มีความขุ่น เหมาะอย่างยิ่งสำหรับใช้เป็นส่วนผสมในระบบไฮเพอร์ฟอร์มานซ์ลิควิดโครมาโทกราฟี บรรจุในขวดพลาสติกทนกรดหนาพิเศษเพื่อความปลอดภัยและป้องกันการแตกร้าว
- คุณลักษณะทางกายภาพ: ของเหลวใสไม่มีสี มีลักษณะข้นหนืดคล้ายน้ำเชื่อม ไม่มีกลิ่น ระเหยตัวเป็นไอได้ยากมากที่อุณหภูมิห้อง ไม่ติดไฟ แต่มีฤทธิ์เป็นกรดจัดและกัดกร่อนผิวหนัง ดวงตา เนื้อเยื่อ และโลหะอย่างรุนแรง
- การละลาย: สามารถละลายและผสมเข้าเป็นเนื้อเดียวกับน้ำ และเอทานอล ได้ดีเยี่ยมในทุกสัดส่วน (การละลายน้ำจะคายความร้อนออกมา)
- การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นสารปรับสภาพความเป็นกรดและสารเติมแต่งในตัวทำละลายเคลื่อนที่ (Mobile phase additive) ในระบบไฮเพอร์ฟอร์มานซ์ลิควิดโครมาโทกราฟี (HPLC) เพื่อปรับลดค่าความเป็นกรด-ด่าง ยับยั้งการแตกตัวของสารประกอบกรด และลดอาการพีกเบี้ยวหรือพีกหางยาว (Peak tailing) ในการวิเคราะห์ยาและสารชีวโมเลกุล
- ใช้เป็นสารตั้งต้นสำคัญในการเตรียมสารละลายฟอสเฟตบัฟเฟอร์ (Phosphate buffer solutions) สำหรับงานชีวเคมี เคมีคลินิก และการเพาะเลี้ยงเซลล์
- ใช้เป็นตัวเร่งปฏิกิริยากรด (Acid catalyst) ในปฏิกิริยาสังเคราะห์ทางเคมีอินทรีย์ เช่น ปฏิกิริยาการขจัดน้ำออกจากแอลกอฮอล์เพื่อเตรียมอัลคีน และปฏิกิริยาการสังเคราะห์เอสเทอร์
- ใช้ในการย่อยสลายตัวอย่างแร่ธาตุ โลหะ หิน และตัวอย่างทางธรณีวิทยา เพื่อวิเคราะห์หาปริมาณธาตุในงานเคมีวิเคราะห์
- ใช้ในการทำความสะอาด ขจัดสนิม และปรับสภาพผิวโลหะ (Phosphating / Metal surface treatment) ก่อนการทดสอบทางโลหะวิทยา
ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตและข้อควรระวังสำคัญ)
- ระดับอันตราย: กัดกร่อนผิวหนังและดวงตาอย่างรุนแรง (Causes severe skin burns and eye damage) ก่อให้เกิดการทำลายดวงตาอย่างถาวร กัดกร่อนโลหะ (May be corrosive to metals) และเป็นอันตรายหากกลืนกิน
- ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากของเหลวกระเด็นเข้าตาจะกัดทำลายเนื้อเยื่อกระจกตาและเยื่อบุตาอย่างรวดเร็ว ก่อให้เกิดแผลไหม้รุนแรง ตาแดง ปวดแสบสาหัส กระจกตาขุ่นขาว และอาจทำให้ตาบอดถาวร การสัมผัสผิวหนังโดยตรงจะทำให้เกิดแผลไหม้จากสารเคมีระดับลึก ผิวหนังพุพอง แสบร้อนสาหัส และเนื้อเยื่อตาย การสูดดมละอองไอหรือละอองหมอกของกรดจะกัดทำลายเยื่อบุทางเดินหายใจ แสบจมูก แสบคอ ไอ เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก หลอดลมหดเกร็ง และอาจเกิดภาวะปอดบวมน้ำ หากกลืนกินจะกัดทำลายเนื้อเยื่อริมฝีปาก ช่องปาก ลำคอ หลอดอาหาร และกระเพาะอาหารอย่างรุนแรง ทำให้ปวดท้องเฉียบพลัน คลื่นไส้ อาเจียนเป็นเลือด ทางเดินอาหารทะลุ เลือดออกภายใน และเกิดภาวะช็อก
- การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาหรือสัมผัสผิวหนัง ให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 ถึง 20 นาที พร้อมถอดเสื้อผ้าที่เปื้อนสารออกทันที หากสูดดมละอองกรดให้ย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันที หากกลืนกินเข้าไป ห้ามทำให้อาเจียนเด็ดขาด ให้บ้วนปากด้วยน้ำสะอาด ดื่มน้ำตามปริมาณพอสมควร และรีบนำส่งแพทย์ฉุกเฉินโดยด่วนที่สุด
การเก็บรักษาและข้อควรระวัง
- การเก็บรักษา: เป็นสารกัดกร่อนรุนแรง (Strong Corrosive Acid) เมื่อทำปฏิกิริยากับโลหะสามารถปลดปล่อยก๊าซไฮโดรเจนที่ไวไฟสูงออกมาได้ ต้องเก็บในภาชนะบรรจุเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในตู้เก็บสารเคมีทนกรดและทนการกัดกร่อนในห้องที่แห้ง เย็น และมีการระบายอากาศที่ดี (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 25 ถึง 30 องศาเซลเซียส) อยู่ห่างจากด่างแก่ สารออกซิไดซ์รุนแรง โลหะที่ว่องไว (เช่น อะลูมิเนียม สังกะสี แมกนีเซียม และเหล็ก) สารประกอบคลอไรด์ สารประกอบไซยาไนด์ และสารติดไฟเด็ดขาด
- ข้อควรปฏิบัติ: สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบชุด ได้แก่ ถุงมือยางหนาทนกรด (เช่น ถุงมือยางไนทริลชนิดหนาหรือนีโอพรีน) แว่นตานิรภัยแบบครอบมิดหรือกระบังหน้าป้องกันสารเคมี และเสื้อกาวน์ “ข้อควรระวังในการเจือจางกรด: ต้องค่อยๆ รินกรดฟอสฟอริกลงในน้ำอย่างช้าๆ พร้อมทั้งคนอย่างต่อเนื่อง ห้ามเทน้ำลงในกรดเข้มข้นเด็ดขาด” ปฏิบัติงานและถ่ายเทสารภายในตู้ดูดควัน (Fume hood)
