สารละลายไอโอดีน 0.05 โมลต่อลิตร หรือ สารละลายมาตรฐานไอโอดีนสำหรับงานไทเทรต หรือ สารละลายไตรไอโอไดด์ 0.1 นอร์มัล

ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ

• ชื่อผลิตภัณฑ์: สารละลายไอโอดีน 0.1 นอร์มัล หรือ 0.05 โมลต่อลิตร (Iodine solution 0.1N or 0.05 mol/L) หรือ สารละลายมาตรฐานไอโอดีนสำหรับงานไทเทรต หรือ สารละลายไตรไอโอไดด์ 0.1 นอร์มัล
• แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-I5036-0-1001)
• เกรด: สารละลายมาตรฐานสำหรับปริมาตรวิเคราะห์ (Volumetric Standard Solution / Analytical Grade) ปรับเทียบความเข้มข้นที่แท้จริงให้มีค่าแฟกเตอร์อยู่ในช่วง 0.999 ถึง 1.001 ที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส มีความเที่ยงตรงระดับทศนิยมสี่ตำแหน่ง ตรวจสอบและควบคุมคุณภาพตามมาตรฐานสากลของ QReC สามารถสอบกลับได้โดยตรงสู่สารมาตรฐานปฐมภูมิของสถาบันมาตรฐานและเทคโนโลยีแห่งชาติ (NIST Traceable Standard) เตรียมจากผลึกไอโอดีนความบริสุทธิ์สูงและโพแทสเซียมไอโอไดด์บริสุทธิ์พิเศษในน้ำปราศจากไอออนคุณภาพสูง มีการควบคุมสารเจือปนประเภทโลหะหนักให้อยู่ในระดับต่ำมาก ปราศจากอนุภาคแขวนลอย สารละลายมีความคงตัวสูง บรรจุในขวดสีชาทึบแสงทนสารเคมีขนาด 1 ลิตร พร้อมฝาเกลียวปิดผนึกแน่นสนิทป้องกันการระเหยของไอโอดีนและการเสื่อมสภาพจากแสงแดด
• คุณลักษณะทางกายภาพ: ของเหลวใสสีน้ำตาลเข้ม สีน้ำตาลอมแดง หรือสีอำพันเข้ม มีกลิ่นฉุนเฉพาะตัวของไอโอดีน มีความคงตัวดีในภาชนะปิดสนิททึบแสง แต่สามารถระเหยให้ไอสีม่วงน้ำตาลได้หากเปิดฝาทิ้งไว้ และเสื่อมสภาพอย่างช้าๆ เมื่อสัมผัสแสงแดดและความร้อนสูง ไม่ติดไฟ สารละลายมีสภาพเป็นกรดอ่อนถึงเป็นกลาง (ค่าความเป็นกรด-ด่างประมาณ 4.5 ถึง 6.0 ที่อุณหภูมิห้อง) ทำให้เกิดคราบสีน้ำตาลเข้มติดผิวหนังและพื้นผิวสัมผัสอย่างรวดเร็ว
• การละลาย: เป็นสารละลายพร้อมใช้งานในตัวทำละลายน้ำ ผสมเข้าเป็นเนื้อเดียวกับน้ำได้ในทุกสัดส่วน และผสมเข้ากันได้กับเอทานอลและเมทานอล
• การใช้งานในแล็บ:
  • ใช้เป็นสารละลายไทแทรนต์มาตรฐาน (Standard Volumetric Titrant) สำหรับการไทเทรตโดยตรง (Iodimetry) ในการวิเคราะห์หาปริมาณสารรีดิวซ์ เช่น กรดแอสคอร์บิกหรือวิตามินซี ในตัวอย่างอาหาร ยา และน้ำผลไม้ โดยมีน้ำแป้งเป็นอินดิเคเตอร์บอกจุดยุติสีน้ำเงินเข้ม
  • ใช้ในการตรวจวัดหาค่าไอโอดีน (Iodine Value / Iodine Number) ตามวิธีมาตรฐานของน้ำมันพืช น้ำมันสัตว์ และไขมัน เพื่อประเมินระดับความไม่อิ่มตัวของกรดไขมันในอุตสาหกรรมอาหารและเคมีปิโตรเลียม
  • ใช้ในการวิเคราะห์หาปริมาณซัลไฟต์ ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ สารประกอบไทออล และน้ำตาลรีดิวซ์ในงานวิเคราะห์คุณภาพอาหารและเครื่องดื่ม
  • ใช้ในการทดสอบแป้งและโพลีแซ็กคาไรด์ในงานชีววิทยา ชีวเคมี และจุลทรรศน์ศาสตร์ โดยจะทำปฏิกิริยากับอะไมโลสเกิดเป็นสารประกอบเชิงซ้อนสีน้ำเงินเข้มถึงม่วงดำอย่างคมชัด
  • ใช้เป็นสารมาตรฐานในการสอบเทียบขั้วไฟฟ้ารีดอกซ์ (Redox electrode calibration) และอุปกรณ์ไทเทรตอัตโนมัติ (Automated potentiometric titrator)

ความปลอดภัยและอันตราย (ข้อควรระวังสำคัญ)

• ระดับอันตราย: อาจทำลายอวัยวะ (ต่อมไทรอยด์) จากการสัมผัสเป็นเวลานานหรือซ้ำๆ (May cause damage to organs through prolonged or repeated exposure – STOT RE 2) ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนัง (Causes skin irritation – Skin Irritation Category 2) ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อดวงตาอย่างรุนแรง (Causes serious eye irritation – Eye Irritation Category 2) เป็นอันตรายต่อสิ่งมีชีวิตในน้ำ
• ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากของเหลวกระเด็นเข้าตาจะทำให้แสบตา เคืองตา ตาแดง ปวดตา เยื่อบุตาอักเสบ น้ำตาไหล และทิ้งคราบสีน้ำตาล การสัมผัสผิวหนังโดยตรงจะทำให้แสบร้อน ระคายเคือง ผิวแห้งลอก ผื่นแดง และติดคราบสีน้ำตาลเข้มบนผิวหนังเป็นเวลานาน การสูดดมไอระเหยของไอโอดีนจะระคายเคืองเยื่อบุระบบทางเดินหายใจ แสบจมูก แสบคอ ไอ จาม แน่นหน้าอก และอาจทำให้หายใจติดขัด อันตรายสะสมระดับวิกฤต: การได้รับไอโอดีนเข้าสู่ร่างกายอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานานจะรบกวนการทำงานของต่อมไทรอยด์ ทำให้เกิดภาวะไทรอยด์ทำงานผิดปกติ (Iodism) เช่น น้ำหนักลด หัวใจเต้นเร็ว ต่อมไทรอยด์โต หรือมีผื่นผิวหนัง หากกลืนกินสารเข้าไปจะทำให้ระคายเคืองทางเดินอาหาร แสบร้อนในช่องปาก คอ และกระเพาะอาหาร ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องร่วง และมีรสฝาดเฝื่อนแบบโลหะในปาก
• การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 นาที พร้อมถอดคอนแทกต์เลนส์ออกทันทีและรีบพบแพทย์ หากสัมผัสผิวหนังให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดและสบู่ทันที (สามารถใช้สารละลายโซเดียมไทโอซัลเฟตเจือจางช่วยล้างคราบสีน้ำตาลออกได้) หากสูดดมไอสารให้ย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันที หากกลืนกินเข้าไป ห้ามทำให้อาเจียนเด็ดขาด ให้บ้วนปากด้วยน้ำสะอาด ดื่มน้ำผสมแป้งข้าวโพด แป้งมัน หรือนมปริมาณมากทันทีเพื่อจับไอโอดีน และรีบนำส่งแพทย์ทันที

การเก็บรักษาและข้อควรระวัง

• การเก็บรักษา: เป็นสารละลายมาตรฐานที่ไวต่อแสง ความร้อน และการระเหย (Light-Sensitive & Standard Titrant) เมื่อสัมผัสแสงแดดและความร้อน ความเข้มข้นจะเปลี่ยนแปลงเนื่องจากการระเหยของไอโอดีนและการสลายตัว ต้องเก็บในขวดแก้วสีชาเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในห้องเก็บสารเคมีที่แห้ง สะอาด เย็น และมีการระบายอากาศที่ดี ควบคุมอุณหภูมิห้องให้อยู่ในช่วง 15 ถึง 25 องศาเซลเซียส หลีกเลี่ยงแสงแดดส่องถึงโดยตรงและความร้อน อยู่ห่างจากสารรีดิวซ์รุนแรง (เช่น สารประกอบไทโอซัลเฟต สารประกอบซัลไฟต์ กรดแอสคอร์บิก) แอมโมเนียเข้มข้น (การผสมกับแอมโมเนียอาจทำให้เกิดสารประกอบไนโตรเจนไตรไอโอไดด์ที่ระเบิดได้ง่ายด้วยแรงสัมผัส) ผงโลหะที่ว่องไว และสารอินทรีย์ไวไฟเด็ดขาด
• ข้อควรปฏิบัติ: สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ได้แก่ ถุงมือยางไนทริล แว่นตานิรภัยแบบครอบมิด และเสื้อกาวน์ “ข้อควรระวังทางเทคนิค: สารละลายมาตรฐานสำหรับการไทเทรตควรเปิดใช้และปิดฝาทันทีเพื่อป้องกันการระเหยของไอโอดีนซึ่งจะส่งผลให้ค่าความเข้มข้นผิดพลาด และควรทำการสอบเทียบแฟกเตอร์ซ้ำเป็นระยะด้วยสารละลายมาตรฐานโซเดียมไทโอซัลเฟต” หลีกเลี่ยงการทำสารหกเลอะเทอะเนื่องจากติดสีล้างออกยาก และห้ามเททิ้งสารละลายเข้มข้นลงท่อน้ำทิ้งโดยไม่ผ่านการบำบัด