แคลเซียมไฮดรอกไซด์ 96 เปอร์เซ็นต์ หรือ ปูนขาวดับ หรือ ไฮเดรตไลม์ หรือ แคลเซียมไดไฮดรอกไซด์

ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ

• ชื่อผลิตภัณฑ์: แคลเซียมไฮดรอกไซด์ 96 เปอร์เซ็นต์ (Calcium hydroxide 96%) หรือ ปูนขาวดับ (Slaked lime) หรือ ไฮเดรตไลม์ (Hydrated lime) หรือ แคลเซียมไดไฮดรอกไซด์
• แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-C1073-1-0500)
• เกรด: เกรดวิเคราะห์ (AR Grade / Analytical Reagent Grade) ความบริสุทธิ์ของเนื้อสารสูงไม่ต่ำกว่า 96.0 เปอร์เซ็นต์ ผลิตและควบคุมกระบวนการทำให้บริสุทธิ์อย่างเข้มงวดภายใต้ข้อกำหนดสากลของ QReC มีการควบคุมปริมาณแคลเซียมคาร์บอเนตให้อยู่ในระดับต่ำมาก มีการจำกัดปริมาณสิ่งเจือปนประเภทคลอไรด์ ซัลเฟต สารที่ไม่ละลายในกรดไฮโดรคลอริก สารประกอบซิลิกา แมกนีเซียม โลหะอัลคาไล และโลหะหนัก (เช่น เหล็ก ตะกั่ว ทองแดง สารหนู สังกะสี) ให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) ผงสารมีความแห้ง ละเอียด สม่ำเสมอ เมื่อกรองสารละลายอิ่มตัวจะได้น้ำปูนใสที่กระจ่างใสสมบูรณ์ บรรจุในขวดพลาสติกทนสารเคมีหนาพิเศษพร้อมฝาปิดผนึกแน่นสนิทสองชั้นเพื่อป้องกันก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และความชื้นในบรรยากาศ
• คุณลักษณะทางกายภาพ: ผงละเอียดสีขาว นุ่มมือ ไม่มีกลิ่น มีคุณสมบัติดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากอากาศอย่างช้าๆ เพื่อเปลี่ยนรูปกลับไปเป็นแคลเซียมคาร์บอเนต ไม่ติดไฟ สารละลายอิ่มตัวในน้ำ (น้ำปูนใส) มีสภาพเป็นด่างจัด (ค่าความเป็นกรด-ด่างประมาณ 12.4 ถึง 12.6 ที่อุณหภูมิห้อง) และมีฤทธิ์กัดกร่อนระคายเคืองต่อเนื้อเยื่อและดวงตาอย่างรุนแรง
• การละลาย: ละลายในน้ำได้น้อยมาก (ประมาณ 0.17 กรัม ต่อน้ำ 100 มิลลิลิตร ที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส โดย การละลายในน้ำจะมีลักษณะการละลายแบบย้อนกลับ คือ ละลายได้น้อยลงเมื่ออุณหภูมิของน้ำสูงขึ้น) สารที่ไม่ละลายจะแขวนลอยเป็นน้ำนมสีขาว (Milk of lime) ละลายได้ดีในสารละลายกรด (คายความร้อน) และสารละลายน้ำตาลกลีเซอรอล แต่ไม่ละลายในเอทานอล
• การใช้งานในแล็บ: * ใช้ในการเตรียมน้ำปูนใสอิ่มตัว (Limewater) ซึ่งเป็นรีเอเจนต์มาตรฐานพื้นฐานในการทดสอบยืนยันก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (Carbon dioxide test) โดยก๊าซจะทำปฏิกิริยาเกิดเป็นตะกอนแคลเซียมคาร์บอเนตสีขาวขุ่นทันที
  • ใช้เป็นสารปรับสภาพและสะเทินความเป็นกรด (Alkaline neutralizer) ในกระบวนการสังเคราะห์เคมีอินทรีย์และเคมีอนินทรีย์
  • ใช้ในการตกตะกอนโลหะหนัก ฟอสเฟต และซัลเฟต ออกจากตัวอย่างน้ำเสียและสารละลายเคมีในงานวิจัยสิ่งแวดล้อม
  • ใช้เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาด่างและสารตั้งต้นในการเตรียมสารประกอบเชิงซ้อนของแคลเซียม สบู่แคลเซียม และการผลิตสารช่วยหล่อลื่น
  • ใช้เป็นสารดูดซับก๊าซที่เป็นกรด เช่น ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ และคาร์บอนไดออกไซด์ ในระบบดักจับก๊าซและงานวิเคราะห์ทางเคมี
  • ใช้ในการเตรียมวัสดุไฮดรอกซีอะพาไทต์และซีเมนต์แคลเซียมไฮดรอกไซด์ในงานวิจัยวัสดุชีวภาพและทันตกรรม

ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตและข้อควรระวังสำคัญ)

• ระดับอันตราย: ก่อให้เกิดการทำลายดวงตาอย่างรุนแรง (Causes serious eye damage) ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนังอย่างรุนแรง (Causes skin irritation) ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจ (May cause respiratory irritation) และเป็นอันตรายหากกลืนกิน
• ผลกระทบต่อสุขภาพ: ความเป็นด่างจัดจะทำลายเนื้อเยื่อแบบละลายโปรตีน (Liquefactive necrosis) หากผงสารหรือสารละลายแขวนลอยกระเด็นเข้าตาจะกัดทำลายเนื้อเยื่อกระจกตาอย่างรวดเร็ว ก่อให้เกิดแผลไหม้รุนแรง ตาแดงก่ำ บวม ปวดแสบสาหัส กระจกตาขุ่นขาว และเสี่ยงต่อการตาบอดถาวร การสัมผัสผิวหนังโดยตรงร่วมกับความชื้นหรือเหงื่อจะทำให้เกิดการระคายเคือง แสบร้อน ผิวหนังแห้งแตกลอก ผื่นแดง และอาจเกิดแผลไหม้จากด่าง การสูดดมฝุ่นละอองสารจะกัดระคายเคืองเยื่อบุโพรงจมูก ลำคอ และหลอดลม ทำให้แสบจมูก จาม ไอแห้ง เจ็บหน้าอก และหายใจลำบาก หากกลืนกินจะกัดทำลายเนื้อเยื่อริมฝีปาก ช่องปาก ลำคอ และกระเพาะอาหาร ทำให้ปวดท้องเฉียบพลัน คลื่นไส้ อาเจียน และระคายเคืองทางเดินอาหารอย่างรุนแรง
• การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 ถึง 20 นาที พร้อมเปิดเปลือกตาบนและล่างเพื่อชะล้างผงสารที่อาจติดค้างออกให้หมด หากสัมผัสผิวหนังให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดและสบู่ทันที หากสูดดมฝุ่นสารให้รีบย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ หากกลืนกินเข้าไป ห้ามทำให้อาเจียนเด็ดขาด ให้บ้วนปากด้วยน้ำสะอาด ดื่มน้ำตามปริมาณพอสมควร และรีบนำส่งแพทย์ทันที

การเก็บรักษาและข้อควรระวัง

• การเก็บรักษา: เป็นด่างแก่ที่ไวต่อก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศ (Air-Sensitive Alkaline Solid) หากเปิดฝาทิ้งไว้ สารจะทำปฏิกิริยากับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์และความชื้นจนเสื่อมสภาพกลายเป็นหินปูน (แคลเซียมคาร์บอเนต) ทำให้สูญเสียความเป็นด่างบริสุทธิ์ ต้องเก็บในภาชนะพลาสติกเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาทันทีหลังการใช้งาน เก็บในห้องเก็บสารเคมีที่แห้ง สะอาด เย็น และมีการระบายอากาศที่ดี (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 25 ถึง 30 องศาเซลเซียส) อยู่ห่างจากกรดแก่ทุกชนิด (จะเกิดปฏิกิริยาสะเทินคายความร้อนอย่างรุนแรง) สารออกซิไดซ์รุนแรง และโลหะที่ว่องไว เช่น อะลูมิเนียมเด็ดขาด
• ข้อควรปฏิบัติ: สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบชุด ได้แก่ ถุงมือยางทนสารเคมี แว่นตานิรภัยแบบครอบมิด หน้ากากป้องกันฝุ่นละอองสารเคมี และเสื้อกาวน์ หลีกเลี่ยงการทำให้ฝุ่นผงฟุ้งกระจายขณะตักชั่งสาร ปิดฝาขวดให้แน่นสนิททันทีหลังการตักแบ่งสาร และไม่ควรเก็บสารละลายน้ำปูนใสไว้ในขวดเปิดเป็นเวลานานเพราะจะเกิดฝ้าขาวของแคลเซียมคาร์บอเนตลอยบนผิวน้ำ