โคบอลต์ (II) คลอไรด์ 99 เปอร์เซ็นต์ หรือ โคบอลตัสคลอไรด์ หรือ โคบอลต์ไดคลอไรด์ เฮกซะไฮเดรต หรือ กรดไฮโดรคลอริกโคบอลต์ (II) ซอลต์
ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ
- ชื่อผลิตภัณฑ์: โคบอลต์ (II) คลอไรด์ 99 เปอร์เซ็นต์ (Cobalt (II) chloride 99%) หรือ โคบอลตัสคลอไรด์ หรือ โคบอลต์ไดคลอไรด์ เฮกซะไฮเดรต หรือ กรดไฮโดรคลอริกโคบอลต์ (II) ซอลต์
- แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-C5002-1-0250)
- เกรด: เกรดวิเคราะห์ความบริสุทธิ์สูง (AR Grade / Analytical Reagent Grade) ความบริสุทธิ์ของเนื้อสารสูงไม่ต่ำกว่า 99.0 เปอร์เซ็นต์ ผลิตและควบคุมกระบวนการตกผลึกอย่างเข้มงวดภายใต้ข้อกำหนดสากลของ QReC มีการควบคุมสัดส่วนโมเลกุลน้ำผลึกหกโมเลกุลอย่างแม่นยำ มีการจำกัดปริมาณสารที่ไม่ละลายในน้ำให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมากไม่เกิน 0.005 เปอร์เซ็นต์ ควบคุมสิ่งเจือปนประเภทซัลเฟต ไนเตรต สารประกอบแอมโมเนียม แคลเซียม แมกนีเซียม โพแทสเซียม โซเดียม และโลหะหนักเจือปนชนิดอื่น (เช่น เหล็ก ทองแดง นิกเกิล ตะกั่ว สังกะสี สารหนู) ให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) ผลึกมีความสม่ำเสมอ ละลายน้ำได้ใสบริสุทธิ์ ให้สารละลายสีชมพูแดงสดใสโดยไม่ทิ้งกากตะกอน บรรจุในขวดพลาสติกทนสารเคมีหนาพิเศษพร้อมฝาปิดผนึกแน่นสนิทเพื่อป้องกันความชื้นและการแพร่กระจายของสาร
- คุณลักษณะทางกายภาพ: ผลึกของแข็งสีแดงอมม่วง สีแดงทับทิม หรือผงผลึกสีชมพูเข้ม ไม่มีกลิ่น มีคุณสมบัติดูดความชื้นจากอากาศได้ดี (Hygroscopic) มีคุณสมบัติเปลี่ยนสีตามความชื้นอย่างโดดเด่น: ในสภาวะที่มีน้ำผลึกสมบูรณ์จะเป็นสีชมพูแดง แต่เมื่อถูกความร้อนไล่น้ำผลึกจนแห้งสนิทจะเปลี่ยนรูปเป็นแอนไฮดรัสสีน้ำเงินเข้ม (Deep sky blue) และจะกลับมาเป็นสีชมพูอีกครั้งเมื่อดูดซับความชื้น ไม่ติดไฟ สารละลายในน้ำมีสภาพเป็นกรดอ่อน (ค่าความเป็นกรด-ด่างประมาณ 4.0 ถึง 5.0 สำหรับสารละลายความเข้มข้น 5 เปอร์เซ็นต์ที่อุณหภูมิห้อง
- การละลาย: ละลายในน้ำได้ดีเยี่ยมมาก (ประมาณ 76 ถึง 77 กรัม ต่อน้ำ 100 มิลลิลิตร ที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส และละลายได้มากกว่า 100 กรัมในน้ำเดือด ให้สารละลายสีชมพูแดง) ละลายได้ดีมากในเอทานอล เมทานอล อะซิโตน อีเทอร์ และกลีเซอรอล (สารละลายในตัวทำละลายอินทรีย์บางชนิด เช่น แอลกอฮอล์แห้ง จะให้สารละลายสีน้ำเงินเข้มเนื่องจากการเปลี่ยนโครงสร้างโคออร์ดิเนชัน)
- การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นสารบ่งชี้ระดับความชื้น (Humidity indicator) ในงานวิจัยและอุตสาหกรรม โดยใช้ชุบกระดาษทดสอบความชื้น (Cobalt chloride test paper) และเม็ดซิลิกาเจลดูดความชื้น เพื่อแสดงสถานะความชื้นผ่านการเปลี่ยนสีจากสีน้ำเงินเป็นสีชมพู
- ใช้เป็นสารตั้งต้นหลักความบริสุทธิ์สูงในการเตรียมเกลือโคบอลต์ สารประกอบเชิงซ้อนโคบอลต์ (เช่น โคบอลต์เอมีนเชิงซ้อน) และตัวเร่งปฏิกิริยาโคบอลต์ในงานสังเคราะห์เคมีอนินทรีย์
- ใช้เป็นสารเลียนแบบสภาวะขาดออกซิเจนในระดับเซลล์ (Hypoxia-mimicking agent) ในงานวิจัยชีววิทยาโมเลกุลและการเพาะเลี้ยงเซลล์ เพื่อศึกษาการแสดงออกของยีนและโปรตีนตอบสนองต่อภาวะพร่องออกซิเจน (HIF-1 alpha pathway)
- ใช้เป็นสารตัวเร่งปฏิกิริยา (Catalyst) ในงานสังเคราะห์เคมีอินทรีย์และการเกิดพอลิเมอร์
- ใช้เป็นสารมาตรฐานในการวิเคราะห์หาปริมาณโคบอลต์ด้วยเครื่องสเปกโทรโฟโตเมตรี และสารปรับปรุงสีในงานวิจัยแก้วและเซรามิกส์
ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตสูงสุดและข้อควรระวังสำคัญ)
- ระดับอันตราย: อาจก่อให้เกิดมะเร็งโดยการสูดดม (May cause cancer by inhalation – Carcinogenicity Category 1B) อาจก่อให้เกิดการกลายพันธุ์ของสารพันธุกรรม (May cause genetic defects – Germ Cell Mutagenicity Category 2) อาจเกิดอันตรายต่อความสามารถในการเจริญพันธุ์หรือทารกในครรภ์ (May damage fertility – Reproductive Toxicity Category 1B) เป็นอันตรายหากกลืนกิน (Harmful if swallowed) อาจทำให้เกิดอาการแพ้หรือหอบหืด หรือหายใจลำบากหากสูดดม (May cause allergy or asthma symptoms or breathing difficulties if inhaled) อาจทำให้เกิดการแพ้ที่ผิวหนัง (May cause an allergic skin reaction) และ เป็นพิษร้ายแรงยิ่งยวดต่อสิ่งมีชีวิตในน้ำโดยมีผลกระทบระยะยาว (Very toxic to aquatic life with long lasting effects)
- ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากฝุ่นสารหรือสารละลายเข้าตาจะทำให้แสบตา เคืองตา ตาแดง น้ำตาไหล และเยื่อบุตาอักเสบ การสัมผัสผิวหนังโดยตรงจะทำให้เกิดผื่นแดง แสบร้อน ผิวแห้งลอก และ กระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ทางผิวหนังอย่างรุนแรง (Allergic contact dermatitis / Cobalt itch) การสูดดมฝุ่นละอองสารจะกัดระคายเคืองทางเดินหายใจ แสบโพรงจมูก แสบคอ ไอ จาม หายใจมีเสียงหวีด แน่นหน้าอก กระตุ้นอาการหอบหืดจากการทำงาน (Occupational asthma) และการสูดดมสะสมเป็นเวลานานมีความเสี่ยงสูงมากต่อการเกิดโรคมะเร็งปอดและโรคปอดเรื้อรัง (Hard metal lung disease) หากกลืนกินสารเข้าไปจะทำให้ระคายเคืองทางเดินอาหาร แสบร้อนช่องปากและกระเพาะอาหาร ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องร่วง ความดันโลหิตลดลง กล้ามเนื้อหัวใจผิดปกติ (Cardiomyopathy) และส่งผลเสียต่อการทำงานของต่อมไทรอยด์
- การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 ถึง 20 นาที พร้อมถอดคอนแทกต์เลนส์ออกทันทีและรีบพบแพทย์ หากสัมผัสผิวหนังให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดและสบู่ทันทีอย่างน้อย 15 นาที พร้อมถอดเสื้อผ้าที่เปื้อนสารออก หากสูดดมฝุ่นสารให้ย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันทีและให้นอนพักนิ่งๆ หากหายใจลำบากต้องรีบนำส่งแพทย์ทันที หากกลืนกินเข้าไปให้บ้วนปากด้วยน้ำสะอาด ดื่มน้ำตามปริมาณพอสมควร และรีบนำส่งแพทย์ฉุกเฉินทันทีพร้อมแสดงข้อมูลสารพิษโคบอลต์
การเก็บรักษาและข้อควรระวัง
- การเก็บรักษา: เป็นสารก่อมะเร็ง สารพิษต่อระบบสืบพันธุ์ และสารมีพิษสะสมต่อสิ่งแวดล้อม (Carcinogen, Mutagen, Reprotoxic & Aquatic Hazard) ต้องเก็บในภาชนะบรรจุเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในตู้เก็บสารเคมีอันตรายเฉพาะที่มีกุญแจล็อกได้ (Locked safety cabinet) ในห้องที่แห้ง สะอาด เย็น และมีระบบระบายอากาศที่ดีเยี่ยม (อุณหภูมิห้องปกติไม่เกิน 25 องศาเซลเซียส) หลีกเลี่ยงความร้อนสูง แสงแดดจัด และความชื้น อยู่ห่างจากโลหะที่ว่องไว (เช่น โซเดียม โพแทสเซียม) สารออกซิไดซ์รุนแรง ด่างแก่เข้มข้น และอาหาร/เครื่องดื่มเด็ดขาด
- ข้อควรปฏิบัติ: ต้องสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบชุดอย่างเข้มงวด ได้แก่ ถุงมือยางไนทริล แว่นตานิรภัยแบบครอบมิด หน้ากากป้องกันฝุ่นละอองสารเคมีมาตรฐานสูง (HEPA / N100 / P100) และเสื้อกาวน์ “ต้องตัก ชั่ง และใช้งานผงสารภายในตู้ดูดควัน (Fume hood) ตลอดเวลาเด็ดขาด เพื่อป้องกันการฟุ้งกระจายและการสูดดมฝุ่นสารที่ก่อมะเร็งและกระตุ้นภูมิแพ้ สตรีมีครรภ์ต้องห้ามสัมผัสสารนี้โดยเด็ดขาด” ห้ามทิ้งสารละลายหรือกากของเสียที่มีไอออนโคบอลต์ลงท่อน้ำทิ้งโดยตรง ต้องรวบรวมทิ้งเป็นขยะสารพิษโลหะหนักตามกฎหมาย
