โทลูอีน หรือเมทิลเบนซีน
ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ
- ชื่อผลิตภัณฑ์: โทลูอีน (Toluene) หรือ เมทิลเบนซีน (Methylbenzene) หรือ ฟีนิลมีเทน (Phenylmethane)
- แบรนด์/ยี่ห้อ: RCI LABSCAN (รหัสสินค้า: LA-AR1207-G2.5L)
- เกรด: เกรดวิเคราะห์ (AR Grade) ความบริสุทธิ์ของเนื้อสารสูงถึง 99.5 เปอร์เซ็นต์ขึ้นไป ผลิตและควบคุมกระบวนการทำให้บริสุทธิ์ตามมาตรฐานสากลที่เข้มงวดของ RCI LABSCAN มีการจำกัดปริมาณสารตกค้างหลังการระเหย คราบความชื้นหรือน้ำ กรดและด่างอิสระ รวมถึงกลุ่มสารประกอบเบนซีนเจือปนให้ต่ำเป็นพิเศษในระดับมาตรฐานห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ เพื่อรักษาความเที่ยงตรงสูงสุดและป้องกันการรบกวนสัญญาณ baseline ในระบบเครื่องมือวัด
- คุณลักษณะทางกายภาพ: ของเหลวใสไม่มีสี ไม่มีความหนืด มีกลิ่นฉุนทางเคมีเฉพาะตัวคล้ายกลิ่นสีทาบ้านหรือกลิ่นกาว (Aromatic odor) สารระเหยกลายเป็นไอได้ง่ายและรวดเร็วมากที่อุณหภูมิห้อง ไอระเหยไวไฟสูง
- การละลาย: ไม่ละลายในน้ำ (ละลายได้น้อยมากและแยกชั้นลอยอยู่เหนือน้ำอย่างชัดเจนเนื่องจากความหนาแน่นน้อยกว่าน้ำ) แต่สามารถละลายและผสมเข้าเป็นเนื้อเดียวกับตัวทำละลายอินทรีย์ทั่วไป เช่น แอลกอฮอล์ อะซิโตน อีเทอร์ คลอโรฟอร์ม และน้ำมัน ได้ดีเยี่ยมในทุกสัดส่วน
- การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นตัวทำละลายหลักในการแยกสกัดสารสำคัญ (Extraction solvent) สำหรับสกัดแยกสารประกอบอินทรีย์ที่ไม่มีขั้ว เช่น ไขมัน น้ำมัน ยาง เรซิน สารพฤกษเคมี และสารสเตียรอยด์ในห้องปฏิบัติการวิจัย
- ใช้เป็นรีเอเจนต์และตัวทำละลายในการเตรียมตัวอย่างเพื่อนำไปวิเคราะห์ทางเคมีและการทดสอบปฏิกิริยาเฉพาะทาง
- ใช้เป็นสารตั้งต้นหลักและสื่อกลางในปฏิกิริยาสังเคราะห์ทางเคมีอินทรีย์ (Organic synthesis) เพื่อผลิตสารประกอบกลุ่มอะโรมาติกชนิดอื่นๆ
- ใช้ล้างทำความสะอาดคราบไขมันอินทรีย์ฝังลึกและเรซินหนาบนเครื่องแก้วและอุปกรณ์วิทยาศาสตร์
ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตและข้อควรระวังสำคัญ)
- ระดับอันตราย: เป็นของเหลวและไอระเหยไวไฟสูง (Highly flammable liquid and vapor) มีพิษหากกลืนกินหรือสูดดม ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนัง อาจส่งผลต่อพันธุกรรม เป็นอันตรายต่อระบบสืบพันธุ์และความสามารถในการเจริญพันธุ์ (เสี่ยงต่อทารกในครรภ์) และอาจทำให้ง่วงซึมหรือเวียนศีรษะรุนแรง
- ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากของเหลวกระเด็นเข้าตาจะทำให้แสบร้อน ระคายเคือง และตาแดง สัมผัสผิวหนังโดยตรงเป็นเวลานานจะชะล้างไขมันตามธรรมชาติ ทำให้ผิวแห้ง แตก แดง และเกิดผื่นแพ้เคมี การสูดดมไอระเหยปริมาณมากจะกดระบบประสาทส่วนกลางอย่างรวดเร็ว ทำให้ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ คลื่นไส้ ง่วงซึม มึนเมา และหากสูดดมสะสมระยะยาวจะส่งผลพิษร้ายแรงต่อระบบประสาทส่วนกลาง ตับ และไต
- อันตรายจากการสำลัก: หากกลืนกินสารนี้และเกิดการสำลักไอระเหยหรือของเหลวไหลเข้าสู่ทางเดินหายใจ จะทำให้ปอดอักเสบจากสารเคมีอย่างรุนแรงและเป็นอันตรายถึงชีวิต
- การปฐมพยาบาล: หากเข้าตาหรือสัมผัสผิวหนัง ให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 นาที หากสูดดมไอระเหยเข้าไปจนมึนงง ให้ย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันที หากกลืนกิน ห้ามทำให้อาเจียนเด็ดขาดเพราะเสี่ยงต่อการสำลักลงปอด ให้รีบนำส่งแพทย์ทันที
การเก็บรักษาและข้อควรระวัง
- การเก็บรักษา: เป็นสารไวไฟสูงและระเหยง่ายมาก ต้องเก็บในภาชนะบรรจุขวดแก้วดั้งเดิมของ RCI LABSCAN และปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในตู้เก็บสารไวไฟ (Flammable cabinet) ในห้องที่แห้ง เย็น และมีการระบายอากาศที่ดีเยี่ยม (อุณหภูมิห้องควบคุมไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส) อยู่ห่างจากแหล่งความร้อน ประกายไฟ เปลวไฟ แสงแดดจัด และสารออกซิไดซ์รุนแรงเด็ดขาด ห้ามตั้งทิ้งไว้ในพื้นที่ที่มีการเกิดไฟฟ้าสถิต
- ข้อควรปฏิบัติ: ต้องสวมอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบชุดอย่างเข้มงวด ได้แก่ ถุงมือกันสารเคมีชนิดหนาพิเศษทนสารอะโรมาติก แว่นตานิรภัยแบบครอบมิด เสื้อกาวน์ และหน้ากากกรองไอสารอินทรีย์ ต้องปฏิบัติงานและเทแบ่งสารภายในตู้ดูดควัน (Fume hood) ตลอดเวลา เพื่อป้องกันการสูดดมไอระเหย
