ไดคลอโรมีเทน หรือเมทิลีน คลอไรด์
ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ
- ชื่อผลิตภัณฑ์: ไดคลอโรมีเทน (Dichloromethane) หรือ เมทิลีน คลอไรด์ (Methylene chloride) หรือ ดีซีเอ็ม (DCM)
- แบรนด์/ยี่ห้อ: RCI LABSCAN (รหัสสินค้า: LA-AR1040A-G2.5L)
- เกรด: เกรดวิเคราะห์ (AR Grade) ความบริสุทธิ์ของเนื้อสารสูงพิเศษถึง 99.8 เปอร์เซ็นต์ขึ้นไป ผลิตและควบคุมสิ่งปนเปื้อนอย่างเข้มงวดภายใต้มาตรฐานสากลของ RCI LABSCAN มีการจำกัดปริมาณคราบความชื้นหรือน้ำ สารตกค้างหลังการระเหย และกรดอิสระให้ต่ำเป็นพิเศษในระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) มีการเติมสารเพิ่มความเสถียร (Stabilizer) ในปริมาณที่เหมาะสมเพื่อรักษาคุณภาพและป้องกันการเสื่อมสภาพของโครงสาร ช่วยให้ได้ผลการทดสอบที่เที่ยงตรงและไม่รบกวนสัญญาณรบกวนพื้นฐานในงานวิเคราะห์เชิงปริมาณ
- คุณลักษณะทางกายภาพ: ของเหลวใสไม่มีสี ไม่มีความหนืด มีน้ำหนักค่อนข้างหนัก (ความหนาแน่นสูงกว่าน้ำชัดเจน โดยจะจมอยู่ด้านล่าง) มีกลิ่นฉุนทางเคมีเฉพาะตัวคล้ายกลิ่นคลอโรฟอร์มหรือกลิ่นหวานจางๆ ระเหยกลายเป็นไอได้ง่ายและรวดเร็วมากที่อุณหภูมิห้องเนื่องจากมีจุดเดือดต่ำ ไม่ติดไฟในสภาวะปกติ
- การละลาย: ละลายในน้ำได้น้อยมาก (ประมาณ 1.3 เปอร์เซ็นต์และแยกชั้นจมอยู่ใต้ระบบน้ำ) แต่สามารถละลายและผสมเข้าเป็นเนื้อเดียวกับตัวทำละลายอินทรีย์ทั่วไป เช่น แอลกอฮอล์ อะซิโตน อีเทอร์ คลอโรฟอร์ม และเอทิลอะซิเตต ได้ดีเยี่ยมในทุกสัดส่วน
- การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นตัวทำละลายหลักในการแยกสกัดสารสำคัญ (Extraction solvent) สำหรับสกัดแยกสารประกอบอินทรีย์ ยา สมุนไพร น้ำมัน คาเฟอีน และสารพฤกษเคมีที่ไม่ละลายน้ำในห้องปฏิบัติการวิจัย
- ใช้เป็นส่วนผสมหลักของตัวทำละลายเคลื่อนที่ (Mobile phase) ในระบบโครมาโทกราฟี เช่น ทินเลเยอร์โครมาโทกราฟี (TLC) และคอลัมน์โครมาโทกราฟี เพื่อแยกชนิดสารเคมี
- ใช้เป็นสารทำปฏิกิริยาและตัวทำละลายในปฏิกิริยาสังเคราะห์ทางเคมีอินทรีย์ (Organic synthesis) ขั้นสูง
- ใช้ล้างทำความสะอาดคราบไขมันอินทรีย์หนาและสารเคลือบผิวบนชิ้นส่วนอุปกรณ์แก้ววิทยาศาสตร์
ความปลอดภัยและอันตราย (ระดับวิกฤตและข้อควรระวังสำคัญ)
- ระดับอันตราย: เป็นสารก่อมะเร็ง (Carcinogen) มีพิษหากกลืนกินหรือสัมผัสผิวหนัง ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนังและดวงตาอย่างรุนแรง อาจทำให้เกิดอาการง่วงซึมหรือเวียนศีรษะ และส่งผลเสียต่อระบบประสาทส่วนกลาง ตับ และไตหากได้รับสารสะสมต่อเนื่องยาวนาน
- ผลกระทบต่อสุขภาพ: หากของเหลวกระเด็นเข้าตาจะทำให้แสบร้อน ระคายเคือง และตาแดง สัมผัสผิวหนังโดยตรงจะชะล้างไขมันตามธรรมชาติ ทำให้ผิวแห้ง แตก และระคายเคืองอย่างรุนแรง การสูดดมไอระเหยในปริมาณมากจะกดระบบประสาทส่วนกลางอย่างรวดเร็ว ทำให้ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ คลื่นไส้ ง่วงซึม มึนงง และหากสูดดมในพื้นที่อับอากาศอาจทำให้หมดสติหรือเสียชีวิตได้เนื่องจากสารจะเปลี่ยนเป็นคาร์บอนมอนอกไซด์ในร่างกาย
- การปฐมพยาบาล: หากเข้าตาหรือสัมผัสผิวหนัง ให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 นาที พร้อมถอดเสื้อผ้าที่เปื้อนสารออก หากสูดดมไอระเหยเข้าไปจนมึนงง ให้รีบย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันทีและนำส่งแพทย์
การเก็บรักษาและข้อควรระวัง
- การเก็บรักษา: เป็นสารที่ระเหยง่ายมากและมีจุดเดือดต่ำ (Highly Volatile & Low Boiling Point) สารสามารถสร้างแรงดันภายในขวดได้ง่ายเมื่ออุณหภูมิสูง ต้องเก็บในภาชนะบรรจุขวดแก้วดั้งเดิมของ RCI LABSCAN ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในตู้เก็บสารเคมีอันตรายที่แห้ง เย็น และมีการระบายอากาศที่ดีเยี่ยม (อุณหภูมิห้องควบคุมไม่เกิน 25 ถึง 30 องศาเซลเซียส และห่างจากแสงแดดจัด) อยู่ห่างจากโลหะแอคทีฟ เช่น อลูมิเนียม โซเดียม ด่างแก่รุนแรง และสารออกซิไดซ์รุนแรง
- ข้อควรปฏิบัติ: ต้องสวมอุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ครบชุดอย่างเข้มงวด ได้แก่ ถุงมือกันสารเคมีชนิดหนาพิเศษ แว่นตานิรภัยแบบครอบมิด เสื้อกาวน์ และหน้ากากกรองไอสารอินทรีย์ ต้องปฏิบัติงานและเทแบ่งสารภายในตู้ดูดควัน (Fume hood) ตลอดเวลา และเปิดฝาขวดอย่างระมัดระวังเนื่องจากอาจมีแรงดันไอสะสมอยู่ภายในขวด
