ไอรอน (III) ไนเตรต โนนาไฮเดรต 98.5 เปอร์เซ็นต์ หรือ เฟอร์ริกไนเตรต โนนาไฮเดรต หรือ ไอรอนไตรไนเตรต โนนาไฮเดรต หรือ กรดไนทริกไอรอน (III) ซอลต์ โนนาไฮเดรต

ข้อมูลทั่วไปและคุณภาพ

• ชื่อผลิตภัณฑ์: ไอรอน (III) ไนเตรต โนนาไฮเดรต 98.5 เปอร์เซ็นต์ (iron (III) nitrate nonahydrate 98.5%) หรือ เฟอร์ริกไนเตรต โนนาไฮเดรต (Ferric nitrate nonahydrate) หรือ ไอรอนไตรไนเตรต โนนาไฮเดรต หรือ กรดไนทริกไอรอน (III) ซอลต์ โนนาไฮเดรต
• แบรนด์/ยี่ห้อ: QReC (รหัสสินค้า: QR-I6017-1-0500)
• เกรด: เกรดวิเคราะห์ (AR Grade / Analytical Reagent Grade) ความบริสุทธิ์ของเนื้อสารสูงไม่ต่ำกว่า 98.5 เปอร์เซ็นต์ ผลิตและควบคุมกระบวนการตกผลึกอย่างเข้มงวดภายใต้ข้อกำหนดสากลของ QReC ควบคุมสัดส่วนน้ำผลึกเก้าโมเลกุลอย่างสม่ำเสมอ มีการจำกัดปริมาณสารที่ไม่ละลายในน้ำให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมากเป็นพิเศษไม่เกิน 0.005 เปอร์เซ็นต์ ควบคุมสิ่งเจือปนประเภทคลอไรด์ ซัลเฟต สารประกอบแอมโมเนียม แคลเซียม แมกนีเซียม โซเดียม โพแทสเซียม และโลหะหนักเจือปนชนิดอื่น (เช่น ตะกั่ว ทองแดง สังกะสี แมงกานีส สารหนู) ให้อยู่ในเกณฑ์ต่ำมากระดับส่วนในล้านส่วน (ppm) ผลึกมีความสม่ำเสมอ ละลายน้ำได้สมบูรณ์โดยไม่ทิ้งกากตะกอน บรรจุในขวดพลาสติกทนสารเคมีหนาพิเศษพร้อมฝาปิดผนึกแน่นสนิทเพื่อป้องกันความชื้นในอากาศ
• คุณลักษณะทางกายภาพ: ผลึกของแข็งสีม่วงอ่อน สีม่วงเทา หรือสีม่วงอมฟ้าอ่อน (เมื่อเริ่มดูดความชื้นหรือสลายตัวที่ผิวหน้าอาจเปลี่ยนเป็นสีเหลืองน้ำตาล) กลิ่นกรดไนทริกจางๆ มีคุณสมบัติดูดความชื้นจากอากาศได้อย่างรวดเร็วมากจนเยิ้มเหลว (Deliquescent) มีจุดหลอมเหลวต่ำประมาณ 47 องศาเซลเซียส (สามารถหลอมเหลวได้ในน้ำผลึกของตัวเองเมื่ออากาศร้อน) สารตัวมันเองไม่ติดไฟแต่เป็น สารออกซิไดซ์ (Oxidizing solid) ที่สามารถเร่งการลุกไหม้ของสารติดไฟได้อย่างรวดเร็ว สารละลายในน้ำมีสภาพเป็นกรดจัด (ค่าความเป็นกรด-ด่างประมาณ 1.5 ถึง 2.0 สำหรับสารละลายความเข้มข้น 10 เปอร์เซ็นต์) จากการเกิดปฏิกิริยาไฮโดรไลซิส และมีฤทธิ์กัดกร่อนโลหะ
• การละลาย: ละลายในน้ำได้ดีเยี่ยมและรวดเร็วมาก (ประมาณ 130 ถึง 140 กรัม ต่อน้ำ 100 มิลลิลิตร ที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส ให้สารละลายสีเหลืองน้ำตาลเนื่องจากการไฮโดรไลซิส) ละลายได้ดีมากในเอทานอล เมทานอล และอะซิโตน แต่ไม่ละลายในกรดไนทริกเข้มข้นเย็น
• การใช้งานในแล็บ: * ใช้เป็นสารตั้งต้นหลักความบริสุทธิ์สูงในการสังเคราะห์อนุภาคนาโนเหล็กออกไซด์ (Iron oxide nanoparticles เช่น แมกฮีไมต์ และฮีมาไทต์) วัสดุแม่เหล็ก และเฟอร์ไรต์เซรามิกส์ผ่านกระบวนการโซล-เจล (Sol-gel) และการสลายตัวด้วยความร้อนในงานวิจัยวัสดุศาสตร
  • ใช้เป็นตัวเร่งปฏิกิริยากรดลิวอิสและสารออกซิไดซ์ในงานสังเคราะห์เคมีอินทรีย์ เช่น ปฏิกิริยาไนเตรชัน ปฏิกิริยาออกซิเดชันของอัลคีน และการสังเคราะห์โซเดียมเอไมด์จากโซเดียมและแอมโมเนียเหลว
  • ใช้เป็นสารมอร์แดนต์ (Mordant) ในงานย้อมสีตัวอย่างเนื้อเยื่อ ย้อมสีกระดาษ และอุตสาหกรรมสิ่งทอในห้องปฏิบัติการ
  • ใช้เป็นสารกัดกร่อน (Etching agent) สำหรับการกัดผิวทองแดง เงิน และโลหะผสมในงานวิจัยแผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์และโลหะวิทยา
  • ใช้เป็นสารมาตรฐานและรีเอเจนต์ในการเตรียมสารละลายมาตรฐานไอออนเหล็กสามสำหรับการวิเคราะห์ด้วยเครื่องสเปกโทรโฟโตมิเตอร์และการวิเคราะห์ทางเคมีคลินิก

ความปลอดภัยและอันตราย (ข้อควรระวังสำคัญ)

• ระดับอันตราย: อาจเร่งการลุกไหม้ เป็นสารออกซิไดซ์ (May intensify fire; oxidizer – Oxidizing Solid Category 3) ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อผิวหนัง (Causes skin irritation) และ ก่อให้เกิดการระคายเคืองต่อดวงตาอย่างรุนแรง (Causes serious eye irritation) อาจกัดกร่อนโลหะ
• ผลกระทบต่อสุขภาพ: สารละลายในน้ำมีสภาพเป็นกรดและมีความเป็นสารออกซิไดซ์ หากผลึกหรือสารละลายเข้าตาจะทำให้แสบตาอย่างรุนแรง ระคายเคือง ตาแดง เยื่อบุตาอักเสบ และน้ำตาไหล การสัมผัสผิวหนังโดยตรงจะทำให้เกิดการระคายเคือง แสบร้อน ผิวแห้งลอก ผื่นแดง และอาจเกิดคราบสีเหลืองน้ำตาลบนผิวหนัง การสูดดมฝุ่นละอองสารจะระคายเคืองเยื่อบุทางเดินหายใจ แสบโพรงจมูก แสบคอ ไอ จาม และแน่นหน้าอก หากกลืนกินสารเข้าไปจะทำให้ระคายเคืองทางเดินอาหาร แสบร้อนช่องปาก ลำคอ และกระเพาะอาหาร ปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องร่วง และอาจเกิดภาวะพิษจากธาตุเหล็กเกิน (Iron toxicity) รวมถึงภาวะเมทฮีโมโกลบินในเลือดสูง (Methemoglobinemia) จากความเป็นพิษของไนเตรต
• การปฐมพยาบาล: หากสารเข้าตาให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดปริมาณมากไหลผ่านทันทีอย่างน้อย 15 นาที พร้อมถอดคอนแทกต์เลนส์ออกทันที หากสัมผัสผิวหนังให้รีบล้างออกด้วยน้ำสะอาดและสบู่ทันที หากสูดดมฝุ่นสารให้ย้ายผู้ป่วยไปที่พื้นที่อากาศบริสุทธิ์ทันที หากกลืนกินเข้าไป ห้ามทำให้อาเจียนเด็ดขาด ให้บ้วนปากด้วยน้ำสะอาด ดื่มน้ำสะอาดตามพอสมควร และรีบนำส่งแพทย์ทันที

การเก็บรักษาและข้อควรระวัง

• การเก็บรักษา: เป็นสารออกซิไดซ์ ดูดความชื้นในอากาศจนเยิ้มเหลว และหลอมเหลวที่อุณหภูมิต่ำ (Oxidizing, Highly Deliquescent & Low Melting Solid) หากเก็บในที่ร้อนเกิน 40 ถึง 45 องศาเซลเซียส ผลึกจะหลอมละลายกลายเป็นของเหลวหนืดในขวด และการสัมผัสอากาศชื้นจะทำให้เยิ้มเหลวอย่างรวดเร็ว ต้องเก็บในภาชนะบรรจุเดิมของ QReC ปิดฝาให้สนิทแน่นหนาตลอดเวลา เก็บในห้องเก็บสารเคมีที่แห้งสนิท เย็น สะอาด และมีการระบายอากาศที่ดี (ควบคุมอุณหภูมิห้องไม่เกิน 20 ถึง 25 องศาเซลเซียส) หลีกเลี่ยงความร้อนสูง แสงแดดจัด และความชื้น ต้องแยกเก็บต่างหากเด็ดขาด อยู่ห่างจากสารเคมีอินทรีย์ ตัวทำละลายไวไฟ สารรีดิวซ์รุนแรง ผงโลหะ กำมะถัน ฟอสฟอรัส ด่างแก่ และสารที่ติดไฟได้เด็ดขาด
• ข้อควรปฏิบัติ: สวมใส่อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ได้แก่ ถุงมือยางไนทริล แว่นตานิรภัยแบบครอบมิด หน้ากากป้องกันฝุ่นละอองสารเคมี และเสื้อกาวน์ ปิดฝาขวดให้แน่นสนิททันทีหลังการตักใช้งานเพื่อป้องกันการเยิ้มเหลว และหลีกเลี่ยงการทำให้เกิดฝุ่นฟุ้งกระจายขณะตักชั่ง